മുന്നിൽ കണ്ട കൊടുമുടികളെ ‘പരസ്പരം പ്രണയിച്ചു നിൽക്കുന്ന മലകൾ’ എന്നാണ് യമുന വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പ്രണയത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ ഒരു പ്രത്യേക തിളക്കം കാണാമായിരുന്നു.
“നോക്കൂ സർ, ആ ഗിരിശൃംഗങ്ങളെ പുണർന്നു നിൽക്കുന്ന ഹിമപാളികൾക്ക് എന്തു ഭംഗിയാണ്! ആത്മീയതയും ഒരുതരത്തിൽ പ്രണയമാണ്,” അവൾ സമർഥിച്ചു. “സർ, പ്രണയിക്കുന്നവരുടെ കഥകൾ കേട്ടിട്ടില്ലേ? അവർ എന്തു സാഹസത്തിനും മുതിരും. എത്ര വലിയ ത്യാഗവും സഹിക്കും. സ്വന്തം ജീവൻ പോലും പണയം വെച്ചാണല്ലോ നമ്മുടെ ഈ യാത്ര. പ്രണയത്തിന്റെ അത്യുദാത്തമായ ആത്മീയതയല്ലേ ഇത്? അങ്ങനെയല്ലെങ്കിൽ ഈ ദുർഘടങ്ങൾ ആരും താണ്ടില്ല. മരണശേഷം ആത്മാവ് ഈശ്വരനിൽ ലയിക്കുന്ന ആ നിമിഷത്തിനായുള്ള അലച്ചിലല്ലേ ഓരോ തീർത്ഥയാത്രയും? അത് വെറുമൊരു തോന്നലല്ല, ആത്മാവിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന അനുഭൂതിയാണ്.”
യാത്രയുടെ അവശതകളെല്ലാം മറന്ന് പ്രസരിപ്പോടെ സംസാരിക്കുന്ന അവളെയോർത്ത് ശേഖർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ദൂരെ കാണുന്ന നീലമലകളെ ചൂണ്ടി അവൾ പറഞ്ഞു: “സർപ്പത്തിന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നത് പോലെയുണ്ട് ആ മലകൾ!”
ആകാശം ചുംബിച്ചു നിൽക്കുന്ന ആ ദൃശ്യം കണ്ടപ്പോൾ അത് ശരിയാണെന്ന് ശേഖറിനും തോന്നി. “എന്തൊരു ഭാവനയാടോ ഇത്!” അദ്ദേഹം പ്രശംസിച്ചു.
“അതെ സർ, ഇതൊക്കെയാണ് ഇപ്പോഴും എന്നെ ജീവിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.”
“തന്നെ കണ്ടുമുട്ടിയില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ യാത്ര ഇത്ര ആസ്വാദ്യകരമാകില്ലായിരുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഓരോ കണികയിലും സൗന്ദര്യം ദർശിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഈ തീർത്ഥാടനം എനിക്കൊരിക്കലും മറക്കാനാവില്ല,” ഒരു നന്ദിവാക്കുപോലെ ശേഖർ പറഞ്ഞു നിർത്തി. യമുനയും അത് ശരിവെച്ചു.
“അതേ സർ, നമ്മുടെ ചുറ്റുമുള്ളവയിലൊക്കെ സൗന്ദര്യം ദർശിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ പ്രിയപ്പെട്ടൊരാൾ കൂടെയുണ്ടെങ്കിൽ ഒട്ടും മടുപ്പോ വിരസതയോ തോന്നില്ല.”
അതേ, താൻ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നെങ്കിൽ എങ്ങനെയും മഹേശ്വരനെ ദർശിച്ചു മടങ്ങിയാൽ മതിയെന്നേ കരുതുമായിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ, ഇപ്പോൾ ഈ യാത്ര ഒരിക്കലും അവസാനിക്കരുതെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചുപോകുന്നു. പ്രകൃതിയിൽ കാണുന്ന ഓരോന്നിനും ഓരോ നിർവചനങ്ങൾ നൽകുകയായിരുന്നു യമുന. തങ്ങൾ രണ്ടുപേർ മാത്രമാണ് ഈ യാത്രയിലുള്ളതെന്ന് തോന്നുമാറ് മറ്റുള്ളവരെല്ലാം അപ്രസക്തരാകുന്നു
യാത്രയുടെ ഓരോ ചുവടിലും പ്രകൃതി ഒരു പുസ്തകം പോലെ അവർക്ക് മുന്നിൽ തുറക്കപ്പെട്ടു. ശേഖർ യമുനയെ നോക്കി. അവളുടെ വാക്കുകളിൽ പതഞ്ഞുപൊങ്ങുന്ന ആവേശം വെറുമൊരു സംസാരമല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തോടുള്ള അവളുടെ അടങ്ങാത്ത തൃഷ്ണയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി.
”നോക്കൂ സർ,” യമുന ദൂരേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടി. “ഈ മലനിരകൾ എത്ര നിശബ്ദമാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇവരിവിടെ ഇങ്ങനെ നിൽക്കുന്നു. എത്രയോ കാറ്റും മഴയും മഞ്ഞുവീഴ്ചയും ഇവർ കണ്ടു കാണും. പക്ഷേ, അവയൊന്നും ഇവരെ തളർത്തുന്നില്ല. മനുഷ്യനും ഇതുപോലെയാകേണ്ടേ? ചുറ്റുമുള്ള മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിലും സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മലയെപ്പോലെ.”
ശേഖർ ഒന്ന് പുഞ്ചിരിച്ചു. “ശരിയാണ് യമുന. പക്ഷേ മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയെപ്പോലെയല്ലല്ലോ. അവന് ഓർമ്മകളുണ്ട്. ആ ഓർമ്മകളാണ് പലപ്പോഴും അവനെ തളർത്തുന്നതും മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നതും.”
യമുന തന്റെ കൈയ്യിലിരുന്ന വടി നിലത്തു കുത്തിക്കൊണ്ട് തുടർന്നു:
”ഓർമ്മകൾ ഒരു ഭാരമാകുന്നത് നമ്മൾ അവയെ മുറുകെ പിടിക്കുമ്പോഴാണ്. നോക്കൂ, ഈ പുഴയൊഴുകുന്നത് കണ്ടോ? അത് തടസ്സങ്ങളെ തട്ടിമാറ്റിയല്ല, മറിച്ച് അവയെ തഴുകി തലോടി വഴിമാറി ഒഴുകുകയാണ്. ജീവിതവും അങ്ങനെയാകണം. ദുഃഖങ്ങളെയും വഞ്ചനകളെയും എതിർത്തു തോൽപ്പിക്കാനല്ല, അവയെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി സ്വീകരിച്ച് മുന്നോട്ട് ഒഴുകാനാണ് നമ്മൾ പഠിക്കേണ്ടത്. ആ ഒഴുക്കിന്റെ പേരാണ് ആത്മീയത.”
ശേഖർ അവളുടെ വാക്കുകളെ ധ്യാനിച്ചു. “അപ്പോൾ നീ പറയുന്നത്, നമ്മൾ അനുഭവിക്കുന്ന ഈ വേദനകളെല്ലാം ഒരു വലിയ യാത്രയുടെ ഭാഗമാണെന്നാണോ?”
”അതെയതെ,” അവൾ ആവേശത്തോടെ പറഞ്ഞു. “നമ്മുടെ ഈ യാത്ര തന്നെ നോക്കൂ. കുന്നും കുഴിയും പാറക്കൂട്ടങ്ങളും താണ്ടി നമ്മൾ പോകുന്നത് എന്തിനാണ്? മുകളിൽ എത്തുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ആ ഒരു നിമിഷത്തെ ശാന്തിക്ക് വേണ്ടി. ജീവിതവും ഒരു വലിയ പർവ്വതാരോഹണമാണ്. ശ്യാമിനെപ്പോലെയുള്ളവർ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ വന്നത് ഒരുപക്ഷേ എന്നെ കൂടുതൽ കരുത്തയാക്കാനായിരിക്കും. പാകപ്പെടാത്ത മണ്ണ് എങ്ങനെയാണ് മനോഹരമായ ഒരു ശില്പമാകുന്നത്? ഉളികൊണ്ടുള്ള ഓരോ ഏറും ആ ശില്പത്തെ പൂർണ്ണതയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഓരോ മുറിപ്പാടുകളും എന്നെ ഞാനാക്കി മാറ്റിയ ഉളിക്കെട്ടുകളാണ്.”
ദൂരെ മേഘങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ സൂര്യപ്രകാശം മലനിരകളിൽ പതിക്കുന്നത് അവർ നോക്കിനിന്നു. അത് ഭൂമിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഒരു സ്വർണ്ണാഭരണം പോലെ തോന്നിപ്പിച്ചു.
”മരണത്തെക്കുറിച്ച് സർ ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ?” യമുന പെട്ടെന്ന് ചോദിച്ചു.
ശേഖർ അല്പം പതർച്ചയോടെ അവളെ നോക്കി. “സരസ്വതി പോയതിൽ പിന്നെ പലപ്പോഴും തോന്നിയിട്ടുണ്ട്, എല്ലാം അവിടെ അവസാനിക്കുകയാണെന്ന്.”
”അല്ല സർ,” യമുന ശാന്തമായി പറഞ്ഞു. “മരണം ഒരു അവസാനമല്ല, മറിച്ച് ഒരു രൂപമാറ്റം മാത്രമാണ്. ഈ കാണുന്ന ഹിമപാളികൾ ഉരുകി പുഴയാകുന്നു, പുഴ കടലിൽ ചേരുന്നു, കടൽ ആവിയായി വീണ്ടും മേഘമാകുന്നു. ഒന്നും ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. സരസ്വതി ടീച്ചർ പ്രകൃതിയുടെ ഏതോ ഒരു ഭാഗമായി ഇപ്പോഴും സാറിനൊപ്പമുണ്ട്. ഈ കാറ്റിലോ, ഈ മഞ്ഞിലോ, അല്ലെങ്കിൽ സാറിന്റെ ഈ ചിന്തകളിലോ അവർ ജീവിക്കുന്നു. ആ തിരിച്ചറിവാണ് യഥാർത്ഥ മോക്ഷം.”
ആ വാക്കുകൾ ശേഖറിന്റെ ഉള്ളിലെ നീറ്റലിന് ഒരു ശമനമായി തോന്നി. ഒരു കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ കൗതുകത്തോടെയും ഒരു വൃദ്ധയുടെ ജ്ഞാനത്തോടെയും സംസാരിക്കുന്ന യമുനയെ അദ്ദേഹം അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു.
”നമ്മൾ പ്രണയിക്കുന്നത് വ്യക്തികളെയല്ല സർ, ആ വ്യക്തികളിൽ നമ്മൾ കാണുന്ന ഈശ്വരീയതയെയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രണയം പരാജയപ്പെടുമ്പോഴും പ്രണയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം അവശേഷിക്കുന്നത്. നമ്മൾ അന്വേഷിക്കുന്നത് ആ പരമമായ സത്തയെയാണ്.”
യാത്ര തുടരുമ്പോൾ ശേഖറിന്റെ മനസ്സിൽ ഭാരമൊഴിഞ്ഞതുപോലെ തോന്നി. ഹിമാലയത്തിന്റെ തണുത്ത കാറ്റ് അവരുടെ ആത്മാക്കളെ തൊട്ടുതലോടിക്കൊണ്ട് കടന്നുപോയി. പർവ്വതങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ‘കമിതാക്കളെപ്പോലെ’ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നുവെന്ന് ശേഖറിനപ്പോൾ തോന്നി.
ചിന്തകളെ അലോസരപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ഇടയ്ക്കിടെ തലയ്ക്കുമുകളിലൂടെ പറന്നുപോയി. അവ ഏതെങ്കിലും മലയിൽ ഇടിക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ചെങ്കിലും മലമടക്കുകൾക്കിടയിൽ സുരക്ഷിതമായി ഊളിയിട്ടു മറഞ്ഞു.
”സർ, ആ ജലത്തിന് പോലും വിശുദ്ധിയുള്ള നിറമല്ലേ?.”
ശേഷ്നാഗ് തടാകത്തിന്റെ കരയിൽ, പച്ചനിറമാർന്ന ജലത്തിൽ നോക്കി ആത്മനിർവൃതിയോടെ ഇരിക്കുന്ന യമുനയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ഈ ലോകത്തൊന്നുമല്ലെന്ന് തോന്നിപ്പോയി. ആത്മീയതയുടെ ആഴമറിഞ്ഞുള്ള അവളുടെ സംസാരത്തിൽ ലയിച്ചു നടന്നപ്പോൾ ദൂരം ഒരു പ്രശ്നമേയല്ലാതായി. വിശ്രമവേളകളിലായിരുന്നു സംസാരം ഏറുന്നത്. ‘ഒരേ നടപ്പ് നടന്നാൽ പെട്ടെന്ന് ക്ഷീണിക്കും, ഒട്ടും ധൃതിയില്ലാതെ വേണം നടക്കാൻ’ എന്ന യമുനയുടെ നിർദ്ദേശത്തോട് പൂർണ്ണമായും യോജിച്ചു.
“സർ, ഒരു യാത്രയും ഞാനിത്രയും ആസ്വദിച്ചിട്ടില്ല.”
പഞ്ചതർണ്ണിയിലെ വെള്ളത്തിൽ കാലുകൾ നനച്ചുനിൽക്കേയാണ് യമുന അത് പറഞ്ഞത്. സൂചികുത്തുന്ന തണുപ്പായിരുന്നു വെള്ളത്തിന്. അതിനാൽ വേഗം കാലുകൾ പിൻവലിച്ചു. താനും അതുതന്നെ ആലോചിക്കുകയായിരുന്നുവല്ലോ എന്നോർത്തു ചിരിവന്നു. ഭാഗ്യം, യമുന അത് കണ്ടില്ല. കണ്ടിരുന്നെങ്കിൽ അതിനും വിശദീകരണം കൊടുക്കേണ്ടി വന്നേനെ. യമുന വാചാലയാവുമ്പോൾ മൗനം കൊണ്ട് അവൾക്ക് കൂട്ടാവുകയായിരുന്നു താൻ.
കൈകൾ കോർത്തുപിടിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ ഓരോ ചുവടിനും ഒരേ താളം. ദുർഘടപാതകൾ ഓരോന്നായി പിന്നിടുമ്പോൾ നടത്തം അനായാസമാകുന്നത് ഞാനറിയുകയായിരുന്നു. വിരൽത്തുമ്പുകളിലൂടെ പുതിയൊരു ഊർജ്ജം പ്രവഹിക്കുന്നു; അത് ശരീരത്തിന് ആകമാനം ഉന്മേഷം പകരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള യുവാക്കൾ കുറേക്കൂടി ഉത്സാഹത്തോടെ ഓടിയും ഇറക്കങ്ങളിൽ ചാടിയിറങ്ങിയും ബഹളംവെച്ചും മുന്നേറുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, അമ്മയുടെ കൈപിടിച്ചു കാഴ്ചകൾ കണ്ടുനടക്കുന്ന ഒരു കുട്ടിയുടെ മനസ്സായിരുന്നു എനിക്ക്.
“സർ, ഇനിയങ്ങോട്ടുള്ള യാത്ര കുറച്ചുകൂടി പ്രയാസകരമാണ്. നമുക്ക് കുതിരപ്പുറത്ത് പോകാം. അവർക്ക് അല്പം പണം നൽകിയാൽ മതി. ഇല്ലെങ്കിൽ മുകളിലെത്തുമ്പോഴേക്കും വല്ലാതെ തളർന്നുപോകും.” യമുന പറഞ്ഞു.
“ശരി, എങ്കിൽ അങ്ങനെയാകട്ടെ,” ഞാൻ സമ്മതം മൂളി.
രണ്ടു കുതിരകളെ ഏർപ്പാടാക്കി ഞങ്ങൾ യാത്ര തുടർന്നു. താഴെയുള്ള അഗാധമായ താഴ്ചകളിലേക്ക് നോക്കാതിരിക്കാൻ ഞാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചു. കൂടെയുള്ള യമുനയ്ക്ക് ഭാവഭേദമൊന്നുമില്ല. ഇടയ്ക്ക് ഞങ്ങളുടെ നോട്ടം തമ്മിലിടയുമ്പോൾ അവൾ മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിക്കും.
ഗുഹാമുഖത്തിന് താഴെയെത്തുമ്പോഴേക്കും ശരീരം നന്നായി ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു. കുതിരസവാരി കാരണം ഇടുപ്പ് ഇളകിയതുപോലൊരു വേദന. അത് മാറാനായി കുറച്ചുനേരം അവിടെ നിന്നു. കാലുകൾ ഇളക്കിയും മടക്കിനിവർത്തിയും ശരീരം ഒന്ന് പാകപ്പെടുത്തി.
ശിവലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ ഗുഹ തൊട്ടുമുന്നിൽ! ഏതാനും പടികൾ കൂടി കയറിയാൽ ദർശനം ലഭിക്കും. ലോകം കീഴടക്കിയതുപോലെയുള്ള ഒരു ആഹ്ലാദം മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞു. പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ വിൽക്കുന്നവരുടെ അടുത്തുനിന്നും ദർശനത്തിന് വേണ്ടതെല്ലാം യമുന തന്നെയാണ് വാങ്ങിയത്. അവളുടെ കൈപിടിച്ച് പതിയെ പടികൾ കയറി മുകളിലെത്തി.
ശിവലിംഗത്തെ വണങ്ങി പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോഴും അവൾ എനിക്ക് തൊട്ടുചേർന്നുതന്നെയുണ്ടായിരുന്നു. ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ ഒരു മഹാത്ഭുതമായി നിലകൊള്ളുന്ന, വെണ്മഞ്ഞുറഞ്ഞു രൂപപ്പെട്ട ആ ശിവലിംഗം! കണ്ണിനും മനസ്സിനും കുളിർമ്മയേകുന്ന ആ ദർശനത്തിൽ മിഴികൾ അറിയാതെ നിറഞ്ഞൊഴുകി. ഞാൻ തൊഴുതു പ്രാർത്ഥിച്ചു കഴിഞ്ഞിട്ടും യമുന കണ്ണടച്ചുതന്നെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു. ആ മുഖത്ത് പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത ആനന്ദനിർവൃതി പ്രകടമായിരുന്നു.
”അതാ സർ നോക്കൂ, ആ പ്രാവുകളെ കണ്ടില്ലേ? അമരത്വ രഹസ്യം കേട്ട മുട്ടകൾ വിരിഞ്ഞുണ്ടായവയാണവ!”
അത്യന്തം ആഹ്ലാദത്തോടെയാണ് മഞ്ഞുപാളികൾക്കിടയിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന പ്രാവുകളെ അവൾ എനിക്ക് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു തന്നത്. മഞ്ഞിൽ ചിറകൊതുക്കി നിൽക്കുന്ന ആ ഇണപ്രാവുകൾ ആരെയും ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല; അവ അവരുടേതായ ലോകത്താണ്. ഈ യാത്രയിൽ ഞങ്ങളും ഇതുപോലെയായിരുന്നല്ലോ എന്ന് ഞാനോർത്തു.
“ചിലർക്ക് മാത്രം ലഭിക്കുന്ന സൗഭാഗ്യമാണിത് സർ. ശാസ്ത്രത്തെപ്പോലും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വിശ്വാസം!” അവൾ പറഞ്ഞു.
ആ അത്ഭുതക്കാഴ്ചയിൽ ഞാൻ ആദരവോടെ നോക്കിനിന്നു.
“സർ, ഈ ഗുഹയും ശിവലിംഗവും കണ്ടെത്തിയത് ഭൃഗുമഹർഷിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. സൗകര്യങ്ങളുള്ള ഇക്കാലത്ത് ഇവിടെയെത്താൻ ഇത്രയും ക്ലേശം അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അന്ന് അത് എത്രമാത്രം കഠിനമായിരുന്നിരിക്കും?”
“അതേ, താൻ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. തപോബലമുള്ളവർക്ക് അസാധ്യമായി ഒന്നുമില്ലല്ലോ,” ഞാൻ മറുപടി നൽകി.
ദർശനം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചിറങ്ങുമ്പോൾ മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും എങ്ങുമില്ലാത്തൊരു ഉന്മേഷം പൊതിയുന്നതായി തോന്നി. പിന്നാലെ വരുന്നവർക്ക് സൗകര്യമൊരുക്കിക്കൊണ്ട് ദർശനം കഴിഞ്ഞവർ ശാന്തരായി താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു. തിരക്കോ ബഹളങ്ങളോ ഇല്ലാതെ എല്ലാവരും പ്രശാന്തമനസ്കരായിരുന്നു. ഞങ്ങളും ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ നിന്നും സാവധാനം മടക്കയാത്ര ആരംഭിച്ചു.
തുടരും..
