പഴയ അലമാര വൃത്തിയാക്കുന്നതിനിടെയാണ് ആ ഫോട്ടോ അനുവിന്റെ കൈയിൽ കിട്ടിയത്.
മഞ്ഞനിറം പിടിച്ച അരികുകൾ. കാലം മങ്ങിച്ച മുഖങ്ങൾ. പക്ഷേ ചിത്രത്തിന്റെ നടുവിൽ വിരിഞ്ഞുനിന്ന പൂക്കളം മാത്രം ഇപ്പോഴും നിറമുള്ളതുപോലെ തോന്നി.
ഫോട്ടോയുടെ പിന്നിൽ മങ്ങിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതിയിരുന്നു—
“ഓണം — 1987”
അനു കുറച്ചുനേരം ഫോട്ടോ നോക്കി നിന്നു.
ചിത്രത്തിൽ പതിനൊന്നുപേരുണ്ടായിരുന്നു.
മുന്നിലിരുന്ന് ചിരിക്കുന്ന അപ്പൂപ്പൻ.
അരികിൽ അമ്മൂമ്മ. പിന്നിൽ അച്ഛനും അമ്മയും. അവർക്കിടയിൽ കുട്ടിക്കാലത്തെ അനു. സഹോദരന്മാരും അമ്മാവന്മാരും അയൽവീട്ടിലെ കുട്ടികളും…
പതിനൊന്നുപേരിൽ നാലുപേർ ഇന്ന് ഈ ലോകത്തില്ല. മൂന്നുപേർ വിദേശത്ത്. രണ്ടുപേർ മറ്റുനഗരങ്ങളിൽ. അവശേഷിക്കുന്നത് അവളും സഹോദരനും മാത്രം.
ഫോട്ടോയിലെ എല്ലാവരും നിന്നിരുന്ന ആ പഴയ തറവാടും ഇപ്പോഴില്ല. അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയൊരു കെട്ടിടം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.
അനു ഫോട്ടോ മേശപ്പുറത്ത് വെച്ചപ്പോൾ മകൾ മുറിയിലേക്ക് വന്നു.
“അമ്മേ, ഇതാരൊക്കെയാണ്?”
അനു ചിരിച്ചു.
“ഇത് ഞങ്ങളുടെ പഴയ ഓണമാണ്.”
“ഓണത്തിന് ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ എല്ലാവരും ഇങ്ങനെ വരിനിന്നിരുന്നോ?”
“അതെ. അന്ന് ഒരു ഫോട്ടോ എടുക്കുക എന്നത് വലിയ കാര്യമായിരുന്നു.”
മകൾ ചിത്രത്തിലേക്ക് സൂക്ഷിച്ചുനോക്കി.
“ഈ ചെറിയ കുട്ടി അമ്മയാണോ?”
“അതെ.”
“അമ്മ എന്തിനാണ് ഇത്ര ചിരിക്കുന്നത്?”
അനു മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
എന്തിനായിരുന്നു അന്ന് ഇത്ര ചിരിച്ചത്?
പുതിയ പാവാട കിട്ടിയതുകൊണ്ടോ?
പൂക്കളത്തിൽ കൂടുതൽ പൂക്കൾ ഇടാൻ കഴിഞ്ഞതുകൊണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ടോ?
കൃത്യമായൊരു കാരണം ഓർമയിൽ തെളിഞ്ഞില്ല.
പക്ഷേ ആ ചിരിയുടെ പിന്നിൽ ഒരു വീട് നിറയെ മനുഷ്യരുണ്ടായിരുന്നു.
അടുക്കളയിൽ അമ്മൂമ്മയുടെ ശബ്ദം—
“പായസം തിളച്ചോ?”
പുറത്ത് കുട്ടികളുടെ ബഹളം—
“എന്റെ പൂവ് എടുക്കല്ലേ!”
മുറ്റത്ത് അപ്പൂപ്പന്റെ ചിരി. സദ്യ വിളമ്പുമ്പോൾ ഇലകൾ തമ്മിൽ തട്ടുന്ന ശബ്ദം.
ഓണത്തിന്റെ അർത്ഥം അന്ന് ആരും പറഞ്ഞുതന്നിരുന്നില്ല.
എങ്കിലും എല്ലാവർക്കും അറിയാമായിരുന്നു—
ഓണം എന്നത് ഒരുമിച്ചിരിക്കുക എന്നാണെന്ന്.
അനു ഫോട്ടോ വീണ്ടും കൈയിലെടുത്തു.
അപ്പോഴാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു കോണിലേക്ക് അവളുടെ കണ്ണുകൾ പോയത്.
എല്ലാവരും ക്യാമറയിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ ഒരാൾ മാത്രം മറ്റൊരിടത്തേക്ക് നോക്കിനിൽക്കുന്നു.
അമ്മൂമ്മ.
അവളുടെ കണ്ണുകൾ വീട്ടുവാതിലിലേക്കായിരുന്നു.
അന്നത്തെ ഓണദിവസം ഒരു അമ്മാവൻ വരാമെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. പക്ഷേ വന്നില്ല. ജോലിത്തിരക്കാണെന്ന് പിന്നീട് അറിഞ്ഞു.
അമ്മൂമ്മ അന്നും വാതിലിലേക്ക് നോക്കി കാത്തിരുന്നിരിക്കണം.
അനുവിന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.
വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ആ ഫോട്ടോ വീണ്ടും നോക്കുമ്പോഴാണ് അവൾ അത് മനസ്സിലാക്കിയത്—
ഒരു ചിത്രത്തിൽ കാണുന്നത് ചിരിക്കുന്ന മുഖങ്ങൾ മാത്രമല്ല. കാണാതെ പോയവർക്കായി കാത്തിരിക്കുന്ന കണ്ണുകളും ഉണ്ടാകും.
അന്ന് വൈകുന്നേരം അനു എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു.
വിദേശത്തുള്ള സഹോദരനെ. മറ്റുനഗരങ്ങളിലുള്ള ബന്ധുക്കളെ. പഴയ അയൽവീട്ടിലെ സുഹൃത്തുക്കളെ.
“ഇത്തവണ ഓണത്തിന് എല്ലാവരും വരണം,” അവൾ പറഞ്ഞു.
“എന്താ പെട്ടെന്ന്?” സഹോദരൻ ചോദിച്ചു.
“ഒരു പഴയ ഫോട്ടോ കിട്ടി.”
“അതിന്?”
“അതിൽ നമ്മളെല്ലാവരും ഒരുമിച്ചുണ്ട്.”
അൽപനേരം മറുപടിയൊന്നുമുണ്ടായില്ല.
പിന്നെ സഹോദരൻ ചിരിച്ചു.
“ശരി. ഇത്തവണ വരാം.”
ഓണദിവസം രാവിലെ പുതിയ വീട്ടുമുറ്റത്ത് വീണ്ടും പൂക്കളം വിരിഞ്ഞു.
പഴയതുപോലെ വലുതായിരുന്നില്ല.
പക്ഷേ ചുറ്റും ആളുകളുണ്ടായിരുന്നു.
ചിലർ വൈകിയെത്തി. ചിലർ കുട്ടികളുമായി വന്നു. ചിലർക്ക് പഴയ ഓർമകൾ പറഞ്ഞുതീർക്കാനുണ്ടായിരുന്നു.
സദ്യ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അനുവിന്റെ മകൾ ഫോൺ എടുത്തു.
“എല്ലാവരും അടുത്തുനിൽക്കൂ… ഒരു ഫോട്ടോ എടുക്കാം!”
എല്ലാവരും ചിരിച്ചുകൊണ്ട് വരിനിന്നു.
ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അനു വീട്ടുവാതിലിലേക്ക് ഒന്നു നോക്കി.
അവിടെ ആരുമില്ലായിരുന്നു.
എങ്കിലും അവൾക്ക് തോന്നി—
അമ്മൂമ്മ അവിടെ നിൽക്കുന്നു.
കണ്ണുകളിൽ പഴയ കാത്തിരിപ്പില്ല.
പകരം, നിറഞ്ഞൊരു ചിരി.
ഫോട്ടോ എടുത്തു.
അനു ഫോൺ വാങ്ങി ചിത്രം നോക്കി.
ഈ ചിത്രത്തിൽ ആരും വാതിലിലേക്ക് നോക്കുന്നില്ല.
എല്ലാവരും ക്യാമറയിലേക്കാണ് നോക്കുന്നത്.
പക്ഷേ അനുവിന് അറിയാമായിരുന്നു—
വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ ചിത്രവും ആരുടെയെങ്കിലും കൈയിലെത്തുമ്പോൾ, അതിൽ ചിരിക്കുന്ന മുഖങ്ങൾക്കപ്പുറം മറ്റെന്തൊക്കെയോ കാണുമെന്ന്.
കാലം മാറ്റിയ വീടുകൾ.
അകന്നുപോയ മനുഷ്യർ.
വീണ്ടും ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ഒരു ഓണം.
അവൾ ഫോട്ടോയുടെ താഴെ ഒരു വരി എഴുതി—
“ചില ഓണങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുപോകുന്നില്ല.
വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഒരു ചിത്രത്തിൽ നിന്ന്
വീണ്ടും വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നു.”
