ഭാരതത്തിലെ പക്ഷിശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവെന്നും “പക്ഷി മനുഷ്യൻ” എന്ന പേരിലും പ്രശസ്തനായ ഡോ. സാലിം അലി ഇന്ത്യൻ പ്രകൃതിശാസ്ത്ര രംഗത്തെ അതുല്യ പ്രതിഭയായിരുന്നു. പക്ഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിലും നിരീക്ഷണത്തിലും അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ ലോകമെമ്പാടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പക്ഷിനിരീക്ഷണത്തെ ജനകീയമാക്കുന്നതിലും ശാസ്ത്രീയ പഠനശാഖയായി വളർത്തുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്.
1896 നവംബർ 12-ന് മുംബൈയിൽ ജനിച്ച സാലിം അലി ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മാതാപിതാക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. മാതുലന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹം ബാല്യത്തിൽ വേട്ടയാടലിൽ ഏറെ താത്പര്യമുള്ളവനായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം വെടിവെച്ചിട്ട കുരുവിയുടെ കഴുത്തിലെ പ്രത്യേക അടയാളം അദ്ദേഹത്തിൽ കൗതുകമുണർത്തി. അതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാനുള്ള ആഗ്രഹമാണ് അദ്ദേഹത്തെ പക്ഷികളുടെ അത്ഭുതലോകത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ബോംബെ നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റിയുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും പക്ഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് പക്ഷികളുടെ ജീവിതരീതികളും ആവാസവ്യവസ്ഥകളും കുടിയേറ്റ സ്വഭാവങ്ങളും അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങളും നിരീക്ഷണങ്ങളും ഇന്ത്യൻ പക്ഷിശാസ്ത്രത്തിന് പുതിയ അടിത്തറ പാകി.
പക്ഷികളെക്കുറിച്ച് നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ “ഒരു കുരുവിയുടെ പതനം” ആണ്. ലളിതമായ ഭാഷയിലും ആഴത്തിലുള്ള അറിവോടെയും എഴുതപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ പക്ഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്കും എത്തിച്ചു. പ്രകൃതിയോടും ജീവജാലങ്ങളോടുമുള്ള സ്നേഹം വളർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ വലിയ പ്രചോദനമായി.
കേരളത്തിലെ തട്ടേക്കാട് പക്ഷിസങ്കേതം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളുടെയും നിർദേശങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശം പക്ഷിസങ്കേതമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. നിരവധി ബഹുമതികളും അംഗീകാരങ്ങളും നേടിയ ഡോ. സാലിം അലി 1987 ജൂൺ 20-ന് അന്തരിച്ചു. പക്ഷികളെയും പ്രകൃതിയെയും സ്നേഹിക്കാൻ തലമുറകളെ പഠിപ്പിച്ച ആ മഹാപ്രതിഭയ്ക്ക് പ്രണാമം..
