പോർച്ചുഗലിൽ പുസ്തകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ വവ്വാലുകളെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ലൈബ്രറി ഉണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായ കൊയിംബ്ര സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായത് 1290-ലാണ് — അതായത്, ഏഴ് നൂറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുള്ള ഒരു ജ്ഞാനകേന്ദ്രം. ആ സർവകലാശാലയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, അറിവിന്റെയും ബറോക്ക് വാസ്തുവിദ്യയുടെയും ഒരു യഥാർത്ഥ നിധിശേഖരമായ ജോവാനിന ലൈബ്രറി ഉണ്ട്.
1717-ൽ, യൂറോപ്പിൽ ജ്ഞാനോദയ കാലഘട്ടം ആരംഭിക്കുന്ന ആ ചരിത്ര മുഹൂർത്തത്തിൽ, പോർച്ചുഗൽ രാജാവ് ജോൺ അഞ്ചാമൻ ഈ ലൈബ്രറിയുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു.
1728-ൽ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായ ശേഷം, 1750-ൽ ലൈബ്രറിയിൽ ആദ്യ പുസ്തകങ്ങൾ എത്തി. ലൈബ്രറിക്ക് സ്ഥാപകന്റെ ലാറ്റിൻ നാമമായ ‘ജോവാനസ്’ എന്നതിൽ നിന്നാണ് ‘ജോവാനിന’ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
ആഡംബരപൂർണ്ണമായ ബറോക്ക് രൂപകൽപ്പന — ഇരുനിലകളിലായി നീളുന്ന കൊത്തുപണിയുള്ള മരത്തിലമാരകൾ, ചൈനീസ് ചിത്ര ആലേഖനങ്ങൾ (Chinoiserie), തെക്കേ അമേരിക്കൻ ദുർലഭ മരത്തിൽ തീർത്ത ഫർണിച്ചർ — ഇവ മൊത്തം പോർച്ചുഗീസ് കലാകാരന്മാർ തന്നെ നിർമ്മിച്ചതാണ്.
1725-ൽ ഇറ്റലിക്കാരനായ Domenico Duprà വരച്ച ജോൺ അഞ്ചാമന്റെ ഛായാചിത്രം. നോബിൾ ഫ്ലോറിലെ ഷെൽഫുകൾ കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, പച്ച നിറങ്ങളിൽ, പൊന്ന് പൂശിയ ഓക്ക് മരത്തിൽ, മാർബിളിന്റെ ഘടന അനുകരിക്കുന്ന ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്.
2013-ൽ UNESCO ഈ സർവകലാശാലാ പരിസരം ലോക പൈതൃക പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.
ഒരു ജ്ഞാനഭണ്ഡാഗാരം
ജോവാനിന ലൈബ്രറിയിൽ 70,000-ലേറെ അപൂർവ ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങൾ ഉണ്ട് — വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ദൈവശാസ്ത്രം, ശാസ്ത്രം, നിയമം എന്നീ മേഖലകളിൽ 16-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ. ഡയോനൈഷ്യസ് ഓഫ് ഹലികർണാസസ്സിന്റെ ‘Roman Antiquities’-ന്റെ ഒന്നാം പതിപ്പ്, ഹോമറിന്റെ ‘Opera Omnia’ — ഇങ്ങനെ ലോകസാഹിത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഇവിടെ സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ ലൈബ്രറി കെട്ടിടം ഒരു ഭൂഗർഭ ഖജനാവ് (vault) പോലെ സങ്കൽപ്പിച്ച് നിർമ്മിച്ചതാണ് — പുറംഭിത്തികൾ 2.11 മീറ്ററിലേറെ കട്ടിയുള്ളവ. ടീക്ക് മരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച വാതിൽ ഉൾഭാഗത്ത് 18-20 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് സ്ഥിരതയുള്ള താപനിലയും 60% ആർദ്രതയും നിലനിർത്തുന്നു. ഈ സ്ഥിരമായ അന്തരീക്ഷമാണ് ഗ്രന്ഥങ്ങളെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി മികച്ച അവസ്ഥയിൽ കാക്കുന്നതിന്റെ ഒരു രഹസ്യം.
രാത്രിയുടെ ലൈബ്രേറിയൻമാർ
ലൈബ്രറിയുടെ ഉപ ഡയറക്ടർ António Eugénio Maia do Amaral ഈ വവ്വാലുകളെ വിളിക്കുന്നത് “ഓണററി ലൈബ്രേറിയൻമാർ” എന്നാണ്.
ഏകദേശം 250 വർഷങ്ങളായി ഇവർ ആ ലൈബ്രറിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു!
ഇവിടെ കണ്ടെത്തിയ വവ്വാൽ ഇനങ്ങൾ രണ്ടെണ്ണം
രണ്ടും ചെറുതും ചടുലവുമായ ഇനങ്ങൾ.
പകൽ നേരം അലമാരകൾക്കിടയിൽ ഒളിഞ്ഞ് ഉറങ്ങുന്ന ഈ ജീവികൾ, രാത്രിയിൽ ഉണർന്ന് ലൈബ്രറിക്കുള്ളിൽ പ്രാണികളെ ഭക്ഷിക്കുന്നു; അതു കഴിഞ്ഞ് ജനലിലൂടെ പുറത്തുകടന്ന് Mondego നദിയിലേക്ക് പറന്ന് വെള്ളം കുടിക്കാൻ പോകുന്നു.
ഒരു ചാറ്റൽ മഴ ദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ലൈബ്രറിക്കുള്ളിൽ ചെവി കൊടുത്തിരുന്നാൽ, ജീവനക്കാർ “പാടുന്നതായി” വർണ്ണിക്കുന്ന വവ്വാലുകളുടെ ശബ്ദം — അവരുടെ സാമൂഹ്യ ആശയവിനിമയ ശബ്ദം — ദൂരെ നിന്ന് കേൾക്കാം.
രസകരമായ ചരിത്രം
2015-ൽ ലൈബ്രറിയുടെ കൂറ്റൻ തടി വാതിൽ മാറ്റി പുതുക്കിയപ്പോൾ, ആശാരിമാർ ഒരു കാര്യം ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ഉറപ്പ് വരുത്തി — വവ്വാലുകൾ രാത്രി നദിക്കരയിലേക്ക് പറന്ന് പോകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വിടവ് അതേ നിലയിൽ നിലനിർത്തണം. ഒരു ജ്ഞാനഭണ്ഡാഗാരത്തിലെ ജ്ഞാനമുള്ള ജീവനക്കാർ!
വവ്വാലുകൾ ഇവിടെ ആദ്യം ഉണ്ടായ കഥ ആർക്കും കൃത്യമായി അറിയില്ല. ചിലർ കരുതുന്നത് ആദ്യകാല ഗ്രന്ഥപാലകർ ബോധപൂർവ്വം ഇവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു എന്നാണ്. എന്നാൽ, ഇന്നത്തെ ജോലിക്കാർ കൂടുതൽ വിശ്വസിക്കുന്നത്: ശാന്തിയും ഇരുളും ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഈ ജീവികൾ സ്വയം ഇങ്ങ് വന്നതാകണം. “ഒരു ലൈബ്രറി രാത്രിയിൽ ഇതിലും ശാന്തമായ ഇടം വേറെ എവിടെ ഉണ്ട്?” എന്ന് ഉപ ഡയറക്ടർ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ചോദിക്കുന്നു.
ബുദ്ധിമുട്ടുകളും, ഒരു അതിരൂക്ഷ നർമ്മവും
ഈ ജൈവകൂട്ടുകെട്ടിന് ചില വെല്ലുവിളികളുമുണ്ട്. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലൈബ്രറി അലമാരകൾ സംരക്ഷിക്കാൻ Imperial Russia-ൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത തുകൽ ഷീറ്റുകൾ ഇന്നും ഉപയോഗിക്കുന്നു; ഓരോ ദിവസവും ലൈബ്രറി അടയ്ക്കുമ്പോൾ മേശകൾ മൂടി, പ്രഭാതത്തിൽ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ശുദ്ധിയാക്കും.
എന്നാൽ ഒരു കാര്യം ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഇന്നും പരിഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല — ലൈബ്രറിയുടെ ഉള്ളിൽ, സ്ഥാപകൻ ജോൺ അഞ്ചാമന്റെ ഛായാചിത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്ത് ഇഷ്ടത്തോടെ “ഹാജർ” വയ്ക്കുക വവ്വാലുകളുടെ ഒരു ശീലമാണ്! ആ ചിത്രത്തിന്റെ കാര്യം ലൈബ്രറി ഏറ്റെടുക്കുന്നില്ല!
ഒരു കാര്യം കൂടി — ലൈബ്രറി ഉദ്യോഗസ്ഥർ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, “വവ്വാലുകൾ മാത്രം മതിയാകില്ല” എന്നാണ്. ആ ആവശ്യം നിറവേറ്റാൻ, ലൈബ്രറിയിൽ ഒരു anoxic chamber (ഓക്സിജൻ രഹിത അറ) ഉണ്ട്; ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വൃത്തിയാക്കാൻ ഇതും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ലോകത്ത് ഇതൊരു അപൂർവ പ്രതിഭാസം
ലോകത്ത് ബോധപൂർവ്വം വവ്വാലുകളെ ആതിഥ്യമരുളുന്ന ലൈബ്രറി ഉള്ളത് പോർച്ചുഗലിൽ മാത്രം — അതും രണ്ടെണ്ണം.
ഒന്ന് ജോവാനിന ലൈബ്രറി; മറ്റൊന്ന് ലിസ്ബണിന് 125 മൈൽ തെക്ക് Mafra Palace-ലെ ലൈബ്രറി.
Mafra-യിലെ ലൈബ്രറി, 36,000 തുകൽ ബൈൻഡ് ചെയ്ത ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഉള്ള ഒന്നാണ്; അവിടെ ഒരു ഗ്ലാസ് കേസിൽ മൂന്ന് വവ്വാലുകളുടെ ടാക്സിഡേർമ്ഡ് അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഒരു ആദരാഞ്ജലിയായി സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു!
കേരളം,
വവ്വാലുകൾ, ഒരു ചിന്ത.
ഇതൊക്കെ അറിയുമ്പോൾ ഒരു ചിന്ത എൻറെ മനസ്സിലേക്ക് വരുന്നു. ജോവാനിന ലൈബ്രറിയിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി “ഓണററി ലൈബ്രേറിയൻ” ആദരം ലഭിക്കുന്ന ഈ ജീവിയെ, കേരളത്തിൽ ഇന്നും ഒരു ശാപമായും അപകടകാരിയായും മാത്രം കാണുന്നു. Nipah-ന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആ ജാഗ്രത ആവശ്യമാണ്, ശരി. എന്നാൽ ഒരേ ജീവി — ഒരിടത്ത് ലോക പൈതൃക ഭണ്ഡാഗാരത്തിന്റെ ഓണററി ലൈബ്രേറിയൻ; മറ്റൊരിടത്ത് ഭയത്തോടെ കല്ലെറിഞ്ഞോടിക്കപ്പെടുന്ന ജീവി. ഈ വ്യത്യാസം ശാസ്ത്രബോധത്തിന്റേതല്ല, കാഴ്ചപ്പാടിന്റേതാണ്.
അതുകൊണ്ട്, കൊയിംബ്രയിൽ എത്തുകയാണെങ്കിൽ — ചരിത്രവും വാസ്തുവിദ്യയും പ്രകൃതിയും ഒരുമിച്ച് ശ്വസിക്കുന്ന ഈ അദ്ഭുതകരമായ ലൈബ്രറി ഒരിക്കലെങ്കിലും കണ്ടിരിക്കണം. ഒരുപക്ഷേ, ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ഒരു ചാറ്റൽ മഴ ദിവസം ചെന്നാൽ, ആ “ഓണററി ലൈബ്രേറിയൻമാർ” ഉള്ളിൽ നിന്ന് “പാടുന്നത്” കൂടി കേൾക്കാം! .
very informative post👍🏻🥳
കാലം മാറി കഥയും മാറി. ഉള്ളിലെ പാട്ട് നമുക്കും കേൾക്കാം
ആശാരിക്ക് കൊടുക്കണം മാർക്ക്…
നല്ല അറിവ് പങ്കുവെച്ച് ലേഖനം