അക്ഷരങ്ങളെ പ്രണയിക്കുകയും രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ചഞ്ചലതകളെ സന്ദേഹത്തോടെ നോക്കിക്കാണുകയും ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു സഹൃദയനെയും അല്പം അസ്വസ്ഥനാക്കുന്ന വാർത്തയാണ് തലസ്ഥാനത്തുനിന്ന് കേട്ടത്. ഡൽഹിയിലെ ഇന്ദിരാ ഭവനിൽ, സ്വാതന്ത്യ്രദിന പതാക ഉയർത്തലിനിടെ വന്ദേമാതരം ആലാപനം പെട്ടെന്ന് തടസ്സപ്പെട്ടതും, അതിനെത്തുടർന്ന് അരങ്ങേറിയ കോലാഹലങ്ങളും നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ആസൂത്രണമില്ലായ്മയുടെ ദാരുണമായ രാഷ്ട്രീയ പരിണാമങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്.
കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ, സോനിയാ ഗാന്ധി, രാഹുൽ ഗാന്ധി തുടങ്ങിയ വമ്പന്മാർ നിരന്നുനിന്ന വേദിയിലാണ് ഈ നാടകം നടന്നത്. വന്ദേമാതരം പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ പാടിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ സോനിയാ ഗാന്ധി അത് തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു എന്ന വ്യാഖ്യാനവുമായി എതിരാളികൾ രംഗത്തെത്തി. ഖാർഗെയ്ക്ക് ഇരിക്കാൻ കസേര എത്തിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയായിരുന്നുവെന്ന് ജയറാം രമേശ് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത്തരം കേവല പ്രതിരോധങ്ങൾ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വലിയ തത്ത്വശാസ്ത്രപരമായ പിന്മാറ്റത്തെ മറച്ചുവെക്കാൻ പ്രാപ്തമല്ല.
ഇവിടെയാണ് ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിലേക്ക് നാം കണ്ണോടിക്കേണ്ടത്. 1937-ൽ കൊൽക്കത്തയിൽ ചേർന്ന കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി, മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെയും ജവാഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെയും മൗലാനാ ആസാദിന്റെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ, രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കൂടി മാനിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു സുപ്രധാന തീരുമാനമെടുക്കുകയുണ്ടായി: ഇന്ത്യയുടെ ബഹുസ്വരതയെയും വൈവിധ്യത്തെയും കരുതി വന്ദേമാതരത്തിന്റെ ആദ്യ രണ്ട് വരികൾ മാത്രം പൊതുവേദികളിൽ ഉപയോഗിക്കുക.
എന്നാൽ ഇന്ന്, ഭരണകൂടം സാംസ്കാരിക ദേശീയതയെ നിയമങ്ങളിലൂടെ നിർബന്ധപൂർവ്വം അടിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, തങ്ങളുടെ സ്വന്തം മതേതര പാരമ്പര്യത്തെയും ചരിത്രപരമായ പ്രമേയങ്ങളെയും ഓർക്കാൻ കോൺഗ്രസിന് ധൈര്യമില്ലാതെ പോകുന്നു. ഒന്നുകിൽ 1937-ലെ നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് ആദ്യ രണ്ട് വരികൾ മാത്രം ആർജ്ജവത്തോടെ ആലപിക്കുക; അതല്ലെങ്കിൽ തുടങ്ങിയ ആലാപനം തടസ്സമില്ലാതെ പൂർത്തിയാക്കാൻ അനുവദിക്കുക. ഇതിനിടയിൽ വെച്ച് അസ്വസ്ഥത പ്രകടിപ്പിച്ചു പിന്മാറുന്നത്, എതിരാളികൾക്ക് തങ്ങളെ ആക്രമിക്കാൻ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് വടി കൊടുക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
കേരളത്തിൽ വി.ഡി. സതീശൻ മുന്നോട്ടുവെച്ച നിരീക്ഷണം പ്രസക്തമാണ്—ദേശീയ ഗീതമോ ഗാനമോ ആരുടെയും മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കേണ്ടതില്ല, എന്നാൽ അതിനെ അപമാനിക്കുകയുമരുത്. ഈ ലളിതമായ രാഷ്ട്രീയ ജാഗ്രത ദേശീയ നേതൃത്വത്തിന് ഇല്ലാതെ പോയി.
ആശയപരമായ ദാർഢ്യമില്ലാതെ, ശരിയായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയാതെ പതറുന്ന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കാലം നൽകുന്ന ശിക്ഷ വലുതായിരിക്കും. സാംസ്കാരിക അടിച്ചേൽപ്പിക്കലുകൾക്ക് മുന്നിൽ തങ്ങളുടെ അടിയുറച്ച നിലപാടുകളിൽ വെള്ളം ചേർക്കുന്നത് മതേതരത്വത്തിന്റെ ഭാവിക്ക് തീരെ നല്ലതല്ല.
