മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ പോരാട്ടങ്ങൾ പലപ്പോഴും പുറത്തല്ല നടക്കുന്നത്. അവ നടക്കുന്നത് സ്വന്തം മനസ്സിനുള്ളിലാണ്. മറ്റുള്ളവരെ തോൽപ്പിക്കാൻ നമുക്ക് പല വഴികളും അറിയാം. എന്നാൽ സ്വന്തം കോപത്തെയും ഭയത്തെയും നിരാശയെയും അഹങ്കാരത്തെയും അസൂയയെയും നിയന്ത്രിക്കുക എന്നത് അതിനേക്കാൾ വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്.
ഒരു നിമിഷത്തെ വികാരം ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങളെടുത്ത് പടുത്തുയർത്തിയ ബന്ധങ്ങളെ തകർത്തുകളയും. ഒരു നിമിഷത്തെ കോപത്തിൽ പറഞ്ഞ വാക്ക് പിന്നീടെത്ര ക്ഷമ ചോദിച്ചാലും പഴയതുപോലെ മായ്ച്ചുകളയാൻ കഴിയില്ല. ചില തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ വേണ്ടത് ഒരു നിമിഷം മാത്രം; എന്നാൽ അവയുടെ പരിണിതഫലങ്ങളുമായി ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്നത് വർഷങ്ങളായിരിക്കാം.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവിതത്തിൽ ഓർത്തുവയ്ക്കേണ്ട ഒരു വലിയ സത്യമുണ്ട്:
സ്വന്തം വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പഠിക്കുക; അല്ലെങ്കിൽ ഒടുവിൽ അവ നിങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കും.
വികാരങ്ങളില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ എന്നൊന്നില്ല. സ്നേഹം, കരുണ, സന്തോഷം, ദുഃഖം, ഭയം, കോപം, അസൂയ, നിരാശ—ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭാഗങ്ങളാണ്. വികാരങ്ങളാണ് പലപ്പോഴും ജീവിതത്തിന് നിറവും ആഴവും നൽകുന്നത്. സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതും വേദനിക്കാൻ കഴിയുന്നതും സന്തോഷിക്കാനും കരയാനും കഴിയുന്നതും മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ സജീവതയുടെ അടയാളങ്ങളാണ്.
പ്രശ്നം വികാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിലല്ല; അവയ്ക്ക് നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം കൈമാറുന്നതിലാണ്.
കോപം വരുന്നത് തെറ്റല്ല. എന്നാൽ കോപത്തിന്റെ പേരിൽ മറ്റൊരാളെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറയുന്നത് നമ്മുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. വേദനിക്കുന്നത് തെറ്റല്ല. എന്നാൽ ആ വേദനയുടെ പേരിൽ മറ്റൊരാളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നത് ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല. നിരാശപ്പെടുന്നതും സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ നിരാശയെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന സത്യമായി കരുതുന്നത് അപകടകരമാണ്.
മനുഷ്യന്റെ പക്വത അളക്കേണ്ടത് അവനിൽ എത്ര വികാരങ്ങളുണ്ട് എന്നതുകൊണ്ടല്ല; വികാരങ്ങൾ ശക്തമായി ഉയരുന്ന നിമിഷങ്ങളിൽ അവൻ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നതുകൊണ്ടാണ്.
ജീവിതത്തിൽ ചില നിമിഷങ്ങളിൽ നമുക്ക് ഉടൻ പ്രതികരിക്കണമെന്നു തോന്നും. ആരെങ്കിലും നമ്മെ അപമാനിച്ചാൽ അതേ നാണയത്തിൽ തിരിച്ചടിക്കണമെന്ന് തോന്നും. ആരെങ്കിലും അവഗണിച്ചാൽ നമ്മളും അവരെ അവഗണിക്കണമെന്ന് തോന്നും. ആരെങ്കിലും വേദനിപ്പിച്ചാൽ തിരിച്ചും വേദനിപ്പിക്കുന്നതിലാണ് നീതിയെന്ന് തോന്നാം.
എന്നാൽ ഓരോ വികാരത്തിനും ഉടൻ പ്രതികരിക്കേണ്ടതില്ല.
ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഒരു നിമിഷത്തെ മൗനം വലിയൊരു തെറ്റ് ഒഴിവാക്കും. ഒരു വാക്ക് പറയുന്നതിന് മുമ്പുള്ള ചെറിയൊരു ഇടവേള ചിലപ്പോൾ ഒരു ബന്ധത്തെ രക്ഷിക്കും. കോപത്തിൽ എഴുതിയ സന്ദേശം അയയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കുറച്ച് സമയം കാത്തിരിക്കുക എന്നത് ചെറിയൊരു കാര്യമാണെന്ന് തോന്നാം. പക്ഷേ ആ ചെറിയ ഇടവേളയ്ക്കുള്ളിലാണ് പലപ്പോഴും വിവേകം ജനിക്കുന്നത്.
വികാരം ഉയരുന്നത് നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കണമെന്നില്ല; എന്നാൽ അതിനോട് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കണം എന്നത് പലപ്പോഴും നമ്മുടെ കൈകളിലാണ്.
ഇതാണ് ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപാഠം.
ആത്മനിയന്ത്രണം എന്നത് വികാരങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുകയല്ല. കരയേണ്ടിടത്ത് കരയാതിരിക്കുക, വേദനയെ ഉള്ളിൽ ഒളിപ്പിക്കുക, കോപം ഒരിക്കലും പ്രകടിപ്പിക്കാതിരിക്കുക എന്നതുമല്ല. വികാരങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നതല്ല നിയന്ത്രണം; അവയെ തിരിച്ചറിയുകയും അവയ്ക്ക് ശരിയായ ദിശ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.
കോപം വന്നാൽ ആദ്യം നമ്മോട് തന്നെ ചോദിക്കാം—എന്താണ് എന്നെ ഇത്രയും കോപിപ്പിച്ചത്? ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാൻ പോകുന്ന വാക്കുകൾ നാളെ കേൾക്കുമ്പോഴും ഇതേ രീതിയിൽ പറയാൻ തയ്യാറാകുമോ? ഈ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് എന്റെ വിവേകമാണോ, അതോ എന്റെ മുറിവേറ്റ അഹങ്കാരമാണോ?
ചില ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ വലിയ പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കേണ്ടതില്ല. നമ്മളോട് തന്നെ സത്യസന്ധമായി ചോദിച്ചാൽ മതി.
അഹങ്കാരവും ആത്മാഭിമാനവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുന്നതും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.
എല്ലാത്തിനും മറുപടി പറയുന്നത് ആത്മാഭിമാനമല്ല. ചിലപ്പോൾ മിണ്ടാതിരിക്കുന്നതാണ് ആത്മാഭിമാനം. എല്ലാവരെയും തിരുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുക ശക്തിയല്ല. ചില കാര്യങ്ങൾ അവഗണിക്കാൻ കഴിയുന്നതാണ് പക്വത. ഓരോ വാദവും ജയിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് വിജയം തന്നെയല്ല. ഒരു ബന്ധം സംരക്ഷിക്കാൻ ചിലപ്പോൾ സ്വന്തം വാദം ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള മനസ്സാണ് വലിയ വിജയം.
മറ്റൊരാൾ മോശമായി പെരുമാറിയതുകൊണ്ട് നമുക്കും മോശമായി പെരുമാറേണ്ട ബാധ്യതയില്ല.
അയാൾ കോപിച്ചുവെന്നതുകൊണ്ട് നാമും കോപിക്കണമെന്നില്ല. അയാൾ അപമാനിച്ചുവെന്നതുകൊണ്ട് നാമും അപമാനിക്കണമെന്നില്ല. മറ്റൊരാളുടെ സ്വഭാവം നമ്മുടെ സ്വഭാവത്തിന്റെ നിലവാരം നിശ്ചയിക്കാനുള്ള അധികാരം നമുക്ക് നൽകേണ്ടതില്ല.
അതാണ് യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യം.
കാരണം മറ്റുള്ളവർ നമ്മെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് അവരുടെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ മാത്രമല്ല; അവരുടെ പ്രവൃത്തികളോടുള്ള നമ്മുടെ പ്രതികരണങ്ങളിലൂടെയാണ്.
ഒരാൾ നിങ്ങളെ പ്രകോപിപ്പിക്കുകയും നിങ്ങൾ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്താൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ വിജയിച്ചത് ആരാണ്?
നിങ്ങളെ വേദനിപ്പിച്ച ഒരാളുടെ പേരിൽ നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ആ നഷ്ടം ആരുടേതാണ്?
നിങ്ങളുടെ ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ ഒരാളുടെ ഒരു വാക്കിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് കടന്നുപോയാൽ, നിങ്ങളുടെ സമയവും മനസ്സും ആരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ നമ്മെ അസ്വസ്ഥരാക്കും. എന്നാൽ അതിൽ തന്നെയാണ് വലിയൊരു തിരിച്ചറിവ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ താക്കോൽ മറ്റൊരാളുടെ കൈകളിൽ കൊടുക്കരുത്.
ജീവിതത്തിൽ നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്ത കാര്യങ്ങൾ അനേകമാണ്. മറ്റുള്ളവർ നമ്മെക്കുറിച്ച് എന്ത് ചിന്തിക്കുന്നു എന്നത് പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ല. ആരാണ് നമ്മെ സ്നേഹിക്കുന്നത്, ആരാണ് നമ്മെ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നത്, ആരാണ് നമ്മോട് നീതിപൂർവം പെരുമാറുന്നത്—ഇവയെല്ലാം നമ്മുടെ തീരുമാനപ്രകാരം നടക്കണമെന്നില്ല.
എന്നാൽ നമ്മൾ എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കണം എന്നതിൽ നമുക്ക് വലിയൊരു പങ്കുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടാണ് ആത്മനിയന്ത്രണം മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തികളിലൊന്നായി മാറുന്നത്.
ലോകത്തെ കീഴടക്കിയവരെക്കുറിച്ച് ചരിത്രം ധാരാളം പറയുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം മനസ്സിനെ കീഴടക്കിയവരുടെ കഥകൾ അതിലും വിലപ്പെട്ടതാണ്. കാരണം പുറത്തെ ലോകത്തെ കീഴടക്കാൻ പലപ്പോഴും അധികാരവും സമ്പത്തും ശക്തിയും മതിയാകും. എന്നാൽ സ്വന്തം മനസ്സിനെ കീഴടക്കാൻ വേണ്ടത് വിവേകവും ക്ഷമയും ആത്മബോധവുമാണ്.
കടലിലെ തിരമാലകളെ തടയാൻ നമുക്ക് കഴിയില്ല. പക്ഷേ തിരമാലകളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയ ഒരു നാവികന് തന്റെ വഞ്ചിയുടെ ദിശ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും. അതുപോലെ ജീവിതത്തിലെ വികാരങ്ങളെയും നമുക്ക് പൂർണ്ണമായി തടയാനാവില്ല. എന്നാൽ അവ നമ്മെ എവിടേക്ക് കൊണ്ടുപോകണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശം നമുക്ക് കൈവിടേണ്ടതില്ല.
കോപം വരട്ടെ; പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ വാക്കുകളെ നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
വേദന ഉണ്ടാകട്ടെ; പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ ഹൃദയത്തെ കയ്പ്പാക്കി മാറ്റാതിരിക്കട്ടെ.
ഭയം ഉണ്ടാകട്ടെ; പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് അതിരാകാതിരിക്കട്ടെ.
അസൂയ തോന്നാം; പക്ഷേ അത് മറ്റൊരാളുടെ സന്തോഷത്തെ വെറുക്കാനുള്ള കാരണമാകാതിരിക്കട്ടെ.
സ്നേഹിക്കാം; എന്നാൽ സ്നേഹത്തിന്റെ പേരിൽ സ്വന്തം ആത്മാഭിമാനം നഷ്ടപ്പെടുത്താതിരിക്കാം.
ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പക്വത ഒരുപക്ഷേ ഇതുതന്നെയാണ്—നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും, അതിന്റെ അടിമകളാകാതെ അതിനൊപ്പം ജീവിക്കാൻ പഠിക്കുകയും ചെയ്യുക.
വികാരങ്ങൾ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ യാത്രക്കാരാകട്ടെ; ഡ്രൈവർമാരാകരുത്.
കാരണം ഒരു മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അവൻ എത്ര ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നു എന്നതിലല്ല. കോപത്തിന്റെ നിമിഷത്തിൽ എത്രത്തോളം മിണ്ടാതിരിക്കാനാകുന്നു എന്നതിലാണ്. അവനെ വേദനിപ്പിച്ചവനെ തിരിച്ചുവേദനിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവിലല്ല; അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരിക്കാനുള്ള കരുത്തിലാണ്. മറ്റുള്ളവരെ കീഴടക്കുന്നതിലല്ല; സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ കടിഞ്ഞാൺ സ്വന്തം കൈകളിൽ തന്നെ സൂക്ഷിക്കുന്നതിലാണ്.
ഒടുവിൽ, ജീവിതത്തിൽ നമുക്ക് എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല.
പക്ഷേ സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാൻ പഠിക്കാം.
നമ്മുടെ പ്രതികരണങ്ങളെ ശ്രദ്ധിക്കാം.
നമ്മുടെ വാക്കുകളെ സൂക്ഷിക്കാം.
നമ്മുടെ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് വികാരങ്ങളുടെ ചൂട് കുറച്ച് വിവേകത്തിന്റെ വെളിച്ചം നൽകാം.
അപ്പോൾ ജീവിതം പതിയെ മാറിത്തുടങ്ങും.
കാരണം ലോകത്തെ മുഴുവൻ നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തേക്കാൾ വലിയ സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വന്തം മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയാണ്.
മറ്റുള്ളവരെ ജയിച്ചാൽ കിട്ടുന്നത് ഒരു വിജയമായിരിക്കാം.
പക്ഷേ സ്വന്തം കോപത്തെ ജയിച്ചാൽ കിട്ടുന്നത് സമാധാനമാണ്.
സ്വന്തം അഹങ്കാരത്തെ ജയിച്ചാൽ കിട്ടുന്നത് പക്വതയാണ്.
സ്വന്തം ഭയത്തെ ജയിച്ചാൽ കിട്ടുന്നത് ധൈര്യമാണ്.
സ്വന്തം വികാരങ്ങളുടെ അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായാൽ ലഭിക്കുന്നത്—
സ്വാതന്ത്ര്യം.
അവസാനം, ജീവിതത്തിന്റെ കടിഞ്ഞാൺ ആരുടെ കയ്യിലാണെന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ടത് നമ്മൾ തന്നെയാണ്.
വികാരങ്ങളുടെ കയ്യിലോ…
അതോ സ്വന്തം വിവേകത്തിന്റെ കയ്യിലോ?
സ്നേഹാദരങ്ങളോടെ..
സിജു ജേക്കബ്, ഓസ്ട്രേലിയ
(എഴുത്തുകാരൻ/സഞ്ചാരി)
