2026 ഏപ്രിൽ 21. തൃശൂർ മുണ്ടത്തിക്കോട്ട്. പൂരത്തിനുള്ള വെടിക്കെട്ട് നിർമ്മിച്ചിരുന്ന ഷെഡ്ഡുകൾക്ക് തീ പിടിച്ചു. പതിമൂന്ന് മനുഷ്യജീവനുകൾ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ചാരമായി. അഞ്ചുപേർ ഇനിയും മൃത്യുവിനോട് മല്ലിടുകയാണ്. ആ കരിഞ്ഞ ശരീരങ്ങൾ, ആ ഒടിഞ്ഞ കൈകൾ, ആ കരഞ്ഞുതളർന്ന ഭാര്യമാർ, അനാഥരായ കുഞ്ഞുങ്ങൾ — ഇതൊക്കെ ഏതൊരു ദൈവത്തിന്റെ സന്തോഷത്തിനു വേണ്ടിയാണ്?
ഈ ചോദ്യം ഇന്നു ചോദിക്കുന്നത് ആദ്യമായല്ല. ഓരോ ദുരന്തത്തിനു ശേഷവും നാം ചോദിക്കുന്നു. ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ് മറക്കുന്നു. വീണ്ടും ഒരു ദുരന്തം വരുന്നു. ഈ ദുഷ്ടചക്രം പൊട്ടിക്കാൻ ഇനി എത്ര ജീവനുകൾ കൂടി ബലി നൽകണം?
ഓർമ്മകൾ ഇന്നും കത്തുന്നു..
2016 ഏപ്രിൽ 10. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പുറ്റിങ്ങൽ ദേവീ ക്ഷേത്രം. ഒറ്റ രാത്രിയിൽ 108 മനുഷ്യർ ചാരമായി. ആ ദുരന്തം കേരളത്തെ ഒരു ആഴ്ചത്തേക്ക് ഉലച്ചു. കമ്മിഷനുകൾ ഇരുന്നു. റിപ്പോർട്ടുകൾ തയ്യാറായി. ചർച്ചകൾ ഉറഞ്ഞു. പക്ഷേ ആ ജീവനുകൾ ഒഴുക്കിയ ചോര ഇനിയും ഉണങ്ങിയില്ല — പ്രതിരോധ നടപടികൾ ഇനിയും പൂർണ്ണമായ് ഉണ്ടായില്ല.
2026 ഏപ്രിൽ 19, നാമക്കൽ, തമിഴ്നാട്ടിൽ — 30 ജീവനുകൾ. രണ്ടു ദിവസം കഴിഞ്ഞ് തൃശൂരിൽ — 13 ജീവനുകൾ. ഈ അക്കങ്ങൾ വെറും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കല്ല. ഇവ ഓരോന്നും ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ആകെ ലോകമാണ്. ഒരു അമ്മയുടെ ഹൃദയഭാഗം, ഒരു കുഞ്ഞിന്റെ ഭാവി, ഒരു ഭർത്താവിന്റെ ഇനി ഒരിക്കലും മടങ്ങിവരാത്ത ചിരി.
ആർക്കു വേണ്ടിയുള്ള ആഘോഷം?
ഉത്സവങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവിന്റെ ഉത്സാഹമാണ്. ദൈവത്തോടുള്ള കൃതജ്ഞതയുടെ ആവിഷ്കാരമാണ്. ആനന്ദത്തിന്റെ, ഐക്യത്തിന്റെ, ഭക്തിയുടെ ആഘോഷമാണ്.
പക്ഷേ ഏതൊരു മതഗ്രന്ഥത്തിലാണ്, ഏതൊരു ദേവന്റെ ഏതൊരു സ്തോത്രത്തിലാണ് — “നിന്റെ ഉത്സവത്തിൽ അഗ്നിക്ക് മനുഷ്യരെ ഭക്ഷണമായി കൊടുക്കണം” എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്? ഒരിടത്തും ഇല്ല. ഒരു ദൈവവും ഇതു ചോദിച്ചിട്ടില്ല. ഈ ചോദ്യം ഉത്തരം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല — ഉത്തരം ഉള്ളിൽ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടു തന്നെ ചോദിക്കുന്നതാണ്.
വെടിക്കെട്ട് ദൈവനിർദ്ദേശമല്ല, മനുഷ്യ അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഉൽപ്പന്നമാണ്. ഏറ്റവും ഉച്ചത്തിൽ, ഏറ്റവും ദൂരം, ഏറ്റവും ഗംഭീരം — ഈ മത്സരബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ഭ്രാന്ത് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതാപം അതിന്റെ വെടിക്കെട്ടിന്റെ ഉച്ചത്തിൽ അളക്കേണ്ടതില്ല, ഭക്തരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അതുണ്ടാക്കുന്ന ആർദ്രതയിൽ അളക്കണം.
കരിമരുന്നിന്റെ ചോദ്യം..
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അഭിമാനിക്കാൻ കൊള്ളാവുന്ന നാടുകളിൽ ആഘോഷങ്ങൾ ഉണ്ട്. ദുബായിലെ ആകാശം ഓരോ പുതുവർഷത്തിലും കൊളുത്തുന്ന ആ വർണ്ണ വിസ്മയങ്ങൾ ലോകം കണ്ടുനിൽക്കുന്നു. ആ ആനന്ദത്തിൽ ആർക്കും ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ, സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ, പ്രൊഫഷണൽ ടീമുകൾ — ഇവ ഉറപ്പുവരുത്തിക്കൊണ്ടു ആ ആകാശ ദൃശ്യം ഒരുക്കുന്നു.
കേരളത്തിൽ ആകട്ടെ, ഒരു ഷെഡ്ഡിൽ, ആർക്കൊക്കെ ചെന്ന് ഇരിക്കാം, ആർക്കൊക്കെ ഉണ്ടാക്കാം, ഏത് ദൂരത്ത് ജനങ്ങൾ നിൽക്കണം — ഇതിൽ ഒന്നും ഒരു ഉത്തരവാദിത്തവുമില്ലാതെ ഉത്സവം നടക്കുന്നു. ഒടുവിൽ ദൈവദോഷം ആരോപിച്ച് ദൈവത്തെ കൊണ്ട് മൂടുന്നു. ദൈവത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ ഭ്രഷ്ട് ദൈവനിന്ദ തന്നെ.
ആ മൂകജീവികളുടെ ദുരവസ്ഥ.
വെടിക്കെട്ടിനൊപ്പം ഈ ദുരന്ത ചിത്രം പൂർണ്ണമാകണമെങ്കിൽ ഒരു കാര്യം കൂടി പറയേണ്ടതുണ്ട്.
കൊടുംചൂടിൽ, തിരക്കിൽ, ഒച്ചയിലും ആരവത്തിലും, ചങ്ങലയും നടുവിലങ്ങും ഇട്ട് ആ മഹാമൃഗം — ആന — ഓരോ ഉത്സവ പറമ്പിലും ഒരു ജീവൽ പ്രതിമ ആക്കപ്പെടുന്നു. ഒന്ന് ഇളകിയാൽ തല്ലുകിട്ടും. ഒന്ന് മൂളിയാൽ ആൾക്കൂട്ടം ഓടും. ആ ജീവന്, ആ വേദനക്ക്, ആ ഭ്രാന്തിന് — ഇന്ന് ആരും ഒരു ലേഖനം എഴുതുന്നില്ല, ഒരു ചർച്ചയും ഇല്ല. കൊടുംവേനലിൽ ആ ആനക്ക് ദൈവം ഉണ്ടാകണോ, ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റ് ഉണ്ടാകണോ?
കണക്കുകളുടെ ഭാഷ.
കേരളത്തിൽ ഉത്സവ അനുബന്ധ വെടിക്കെട്ട് ദുരന്തങ്ങളിൽ ഇതുവരെ
500 ൽ അധികം മനുഷ്യജീവനുകൾ ഹോമിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരൊറ്റ ഉത്സവകാലത്ത് ചെലവഴിക്കുന്ന കോടിക്കണക്കിനു രൂപ — ആ തുക ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ ആശുപത്രി ആകുമായിരുന്നു, ഒരു നൂറ് കുട്ടികളുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ആകുമായിരുന്നു, ഒരു ചെറിയ ജില്ലയിലെ കൃഷിഭൂമി ജലസേചനം ആകുമായിരുന്നു. ആ ഒച്ചയും ദൂരവും, ആ “ആഹ്” ശബ്ദവും ആകാശം കൊളുത്തുന്ന നിറവും ഇതു വേണ്ടത്ര വിലനൽകി നാം ചരക്കുകൾ ആക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
പരിഹാരം: ഭ്രാന്ത് അവസാനിപ്പിക്കാൻ..
ഒരു ദൈവവും ഈ ആഘോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉള്ളിലറിഞ്ഞ് ഉറക്കെ പറയാൻ ഇനി ഒരു ഉത്സവ ഭാരവാഹിക്കും ഒരു ജൻ‌പ്രതിനിധിക്കും ആകണം.
ഒന്നാമത്. കരിമരുന്ന് നിർമ്മാണ ഷെഡ്ഡുകൾ ജനവാസ മേഖലകളിൽ നിന്നും, ഉത്സവ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും കർശനമായി മാറ്റണം.
രണ്ടാമത്; ഈ നിർമ്മാണ മേഖലയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഓരോ ത്തൊഴിലാളിക്കും ബദൽ തൊഴിൽ, ജീവിത ഉറപ്പ്, മാന്യമായ ജീവിതം ഉറപ്പ് നൽകിക്കൊണ്ട് ഈ ഉദ്യോഗം ഘട്ടം ഘട്ടമായി ഒഴിവാക്കണം.
മൂന്നാമത് , ഉത്സവ ആഘോഷങ്ങളിൽ വർണ്ണ ദ്യോതകമായ, അപകടം കുറഞ്ഞ ലേസർ ഷോകളും, ഡ്രോൺ ഷോകളും, ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോകളും ബദലായി അവതരിപ്പിക്കാൻ ക്ഷേത്ര-ഉത്സവ കമ്മിറ്റികൾ മുൻ‌കൈ എടുക്കണം. ദൈവ ഭക്തിക്ക് നൂതനമായ ഭാഷ ഉണ്ടാക്കാം, ജീവൻ ബലി നൽകേണ്ടതില്ല.
നാലാമത് ; ആനകളെ ഉൽസവ പ്രദർശനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കണം. ആനക്ക് ദൈവ ഭക്തിയോ ഉൽസവ സ്നേഹമോ ഇല്ല; ആ മൃഗത്തിന്റെ ഭ്രമിച്ച കണ്ണുകൾ കാണുന്നവർ ആ വേദന തിരിച്ചറിയണം.
ചിന്തിക്കേണ്ടത്:
ആചാരങ്ങൾ ജനിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത്, ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ ആണ്. ആ കാലം മാറുമ്പോൾ, ആ സന്ദർഭം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ആചാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ഓരോ തലമുറക്കും ബാധ്യതയുണ്ട്. ആ ബാധ്യത നിറവേറ്റുന്നതാണ് യഥാർഥ ഭക്തി — ദൈവത്തോടും, മനുഷ്യനോടും, ഈ ഭൂമിയോടും.
പുറ്റിങ്ങലിലെ മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ആ അമ്മ ഇപ്പോഴും കരയുന്നുണ്ട്. തൃശൂരിലെ ആ കുട്ടിക്ക് ഇനി ഒരു ഉത്സവം ഉണ്ടാകില്ല. ആ ചോര, ആ ചാരം, ആ ഏങ്ങലടി — ഇതൊക്കെ ഒരൊറ്റ ചോദ്യം ഉന്നയിക്കുന്നു:
“എന്ന് നിർത്തും?”
ആ ചോദ്യത്തിന് ഇനി ഒരു ദുരന്തം കൂടി ആവശ്യമില്ല. ആ ഉത്തരം ഇന്നു തന്നെ നൽകേണ്ടത് ഈ ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്, ഓരോ ഭക്തന്റെ കടമയാണ്, ഈ മണ്ണിൽ ജനിച്ച ഓരോ മലയാളിയുടെ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
ദുരന്തത്തിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവരുടെ ആത്മാവിന് ശാന്തി ഭവിക്കട്ടെ. അവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആ ദുഃഖം താങ്ങാനുള്ള ശക്തി ലഭിക്കട്ടെ.
സ്നേഹാദരങ്ങളോട്
