മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ കാലത്തെ അതിജീവിച്ച് നിലകൊള്ളുന്ന കൃതികളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിൽ പറയപ്പെടുന്ന നോവലാണ് റണ്ടാമൂഴം. എം. ടി. വാസുദേവൻ നായർ എന്ന എഴുത്തുകാരന്റെ സൃഷ്ടിപ്രതിഭയുടെ ഉന്നതാവിഷ്‌കാരമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്ന ഈ കൃതി, മഹാഭാരതത്തെ ഒരു പുതുവായനയായി മലയാള സാഹിത്യത്തിന് സമ്മാനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിഹാസത്തെ ദൈവികതയുടെ മൂടുപടത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റി, മനുഷ്യന്റെ വികാരങ്ങളുടെയും വേദനകളുടെയും സംശയങ്ങളുടെയും ലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നതാണ് ഈ നോവലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയം.
മഹാഭാരതത്തിൽ എന്നും ശക്തിയുടെയും വീരത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാത്രം കണ്ടിരുന്ന ഭീമനെ, എം.ടി. ഇവിടെ പൂർണ്ണമായും വ്യത്യസ്തമായൊരു തലത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഭീമൻ യുദ്ധഭൂമിയിലെ അജയ്യനായ വീരൻ മാത്രമല്ല; സ്നേഹത്തിനായി കാത്തുനിൽക്കുന്ന ഒരാൾ, അംഗീകാരം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സഹോദരൻ, ഉള്ളിലെ നൊമ്പരങ്ങൾ ആരോടും തുറന്ന് പറയാനാകാത്ത മനുഷ്യൻ കൂടിയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭീമന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ കഥ പറയുമ്പോൾ മഹാഭാരതം വായനക്കാരന് ഒരു പുതിയ അനുഭവമായി മാറുന്നു.
നോവലിന്റെ മുഴുവൻ ഭാഗങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത് മനുഷ്യന്റെ ഏകാന്തതയാണ്. പാണ്ഡവരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ ഭീമന് പോലും പലപ്പോഴും രണ്ടാം സ്ഥാനമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ധർമ്മപുത്രന്റെ ന്യായബോധവും അർജുനന്റെ വീരപാടവവും എല്ലായ്പ്പോഴും മുൻനിരയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഭീമന്റെ സ്നേഹവും ത്യാഗവും പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ അവഗണനയുടെ വേദന നോവലിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ശക്തമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ദ്രൗപദിയോടുള്ള ഭീമന്റെ സ്നേഹമാണ് ഈ കൃതിയുടെ മറ്റൊരു ഹൃദയസ്പർശിയായ തലം. തുറന്ന് പറയാനാകാത്ത, എന്നാൽ ജീവിതം മുഴുവൻ ഉള്ളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരു സ്നേഹമായി അത് മാറുന്നു. ദ്രൗപദിയുടെ മനസ്സ് പലപ്പോഴും അർജുനനിലേക്കാണ് ചായുന്നതെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, ഭീമൻ അവളെ സംരക്ഷിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആ നിശ്ശബ്ദ സ്നേഹത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഒരു വലിയ ദുഃഖം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
എം.ടി.യുടെ എഴുത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അതിന്റെ ആഴമുള്ള മാനുഷികതയാണ്. കഥാപാത്രങ്ങൾ ഇവിടെ ദൈവികരല്ല; തെറ്റുകളും ദൗർബല്യങ്ങളും ഉള്ള സാധാരണ മനുഷ്യരാണ്. അധികാരത്തിനും വിജയത്തിനും വേണ്ടി മനുഷ്യർ നടത്തുന്ന പോരാട്ടങ്ങൾ, ബന്ധങ്ങളിലെ അസൂയ, സ്നേഹത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ വേദന, കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ അകലം — ഇതെല്ലാം വളരെ സൂക്ഷ്മമായി എഴുത്തുകാരൻ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഭാഷയുടെ സൗന്ദര്യവും ഈ നോവലിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു.
കവിതയുടെ ലാളിത്യവും ദാർശനിക ചിന്തയുടെ ആഴവും ചേർന്നതാണ് എം.ടി.യുടെ ഭാഷ. പല ഭാഗങ്ങളും വായിക്കുമ്പോൾ അത് വെറും ഗദ്യമല്ല, മനസ്സിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കവിതപോലെയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. പ്രകൃതിവിവരണങ്ങളും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മാനസികാവസ്ഥകളും അതീവ ഭംഗിയായി തമ്മിൽ ലയിക്കുന്നു. ഇതിഹാസത്തെ വെറും യുദ്ധത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെയും കഥയായി കാണാതെ, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സംഘർഷങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കാൻ എഴുത്തുകാരന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രണ്ടാമൂഴം ഇന്നും പ്രസക്തമായ ഒരു കൃതിയായി തുടരുന്നു.
ഓരോ കാലത്തും മനുഷ്യൻ അനുഭവിക്കുന്ന അവഗണനയും സ്നേഹദാഹവും ആത്മസംഘർഷവും ഈ നോവലിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. രണ്ടാമൂഴം ഒരു നോവൽ മാത്രമല്ല; മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളറകളിലേക്കുള്ള ആഴമുള്ള യാത്രയാണ്. വായിച്ചു തീർന്നാലും ഭീമന്റെ നിശ്ശബ്ദ വേദനയും ആത്മസംഘർഷവും വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കും. മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ മഹത്വം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിർബന്ധമായും വായിക്കേണ്ട അനശ്വര കൃതി തന്നെയാണ് ഇത്.മനുഷ്യമനസ്സിന്റെ ഉള്ളറകളിലേക്കുള്ള മഹത്തായ യാത്ര കൂടിയാണ്.
