ഓണം മഹാബലിയുടെ കഥയാണെന്ന് നമ്മൾ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. വാമനന്റെ വരവിന്റെയും മഹാബലിയുടെ മടങ്ങിവരവിന്റെയും ഐതിഹ്യം തലമുറകളിലൂടെ പകർന്നു കിട്ടിയതാണ്. പൂക്കളവും ഓണസദ്യയും ഓണക്കളികളും ഊഞ്ഞാലും തിരുവാതിരയും ഓണക്കോടിയും,ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് മലയാളിയുടെ ഓണസ്മൃതി രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
പക്ഷേ, ഓണത്തെ ഇത്രയും കാലം നിലനിർത്തുന്നത് ഒരു പുരാണകഥ മാത്രമാണോ?
അല്ല.
ഓണം മലയാളിയുടെ കൂട്ടായ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു ‘emotional memory’ ആണ്.
ലോകത്തിന്റെ ഏതു കോണിൽ ജീവിച്ചാലും ഒരു മലയാളി ഓണപ്പൂക്കളത്തിന്റെ ചിത്രം കാണുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് സ്വന്തം വീട്ടുമുറ്റത്തേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് വിട്ടുപോയ നാട്ടുവഴി, അമ്മയുടെ അടുക്കള, ഉമ്മറത്തെ ചിരികൾ, അയൽവീട്ടിലെ വിളി, ഓണപ്പാട്ട്, സദ്യയുടെ മണം ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് മനസ്സിൽ ഉണർത്തുന്ന മrയാളിക്ക് മാത്രമുള്ള രസതന്ത്രമുണ്ട്.
ഓണം അങ്ങനെ ഒരു ആഘോഷത്തേക്കാൾ വലിയ ഒരു മാനസിക തിരിച്ചുവരവാണ് സമ്മാനിക്കുന്നത്
മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ വ്യക്തിയുടെ ഓർമ്മകൾ മാത്രമല്ല, ഒരു സമൂഹം കൂട്ടായി സൂക്ഷിക്കുന്ന ഓർമ്മകൾക്കും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരു തലമുറ അനുഭവിച്ച ചില കാര്യങ്ങൾ അടുത്ത തലമുറ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും കഥകളിലൂടെയും ആചാരങ്ങളിലൂടെയും ഭക്ഷണത്തിലൂടെയും പ്രതീകങ്ങളിലൂടെയും അവർ അതിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു.
ഓണം ഇതിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉദാഹരണമാണ്.
നമ്മുടെ കുട്ടിക്കാലത്തെ ഓണം അവസാനിച്ചുപോയി. പക്ഷേ ഓണം അവസാനിച്ചില്ല.
കാരണം ഓണം ഒരു പ്രത്യേക വർഷത്തിലെ ഒരു ദിവസമല്ല. നമ്മുടെ ബാല്യത്തിന്റെ വികാരങ്ങൾ ഓരോ വർഷവും വീണ്ടും ഉണർത്തുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക സംവിധാനമാണ്.
പൂക്കളം ഇടുമ്പോൾ നമ്മൾ പൂക്കൾ മാത്രം ക്രമീകരിക്കുന്നില്ല; ബാല്യത്തിന്റെ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഓർമ്മകളെക്കൂടിയാണ് വീണ്ടും ക്രമപ്പെടുത്തുന്നത്.
ഓണസദ്യ കഴിക്കുമ്പോൾ വിശപ്പ് മാത്രമല്ല തീരുന്നത്; ഒരു വീട്ടിൽ ഒരുമിച്ചിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മയും നിറയുന്നു.
ഓണക്കോടി ധരിക്കുമ്പോൾ പുതിയ വസ്ത്രം മാത്രമല്ല ശരീരത്തിൽ വരുന്നത്; “നിനക്കായി എന്തോ കരുതിവെച്ചിട്ടുണ്ട്” എന്ന സ്നേഹത്തിന്റെ പഴയ ഭാഷ കൂടിയാണ് തിരിച്ചെത്തുന്നത്.
മഹാബലി ചരിത്രപരമായി ആരായിരുന്നു എന്ന ചോദ്യത്തിന് പലതരം ഉത്തരങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ഐതിഹ്യത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികചരിത്രത്തിലെ വ്യത്യസ്ത പാളികളും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
എന്നാൽ മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ മഹാബലി ഒരു ചരിത്രവ്യക്തിയെന്നതിലുപരി ഒരു സാമൂഹിക സ്വപ്നത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
“മാവേലി നാടുവാണീടും കാലം
മാനുഷരെല്ലാരും ഒന്നുപോലെ”
എന്ന സങ്കൽപ്പം അതുകൊണ്ടുതന്നെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
അവിടെ ഓണം സമ്പത്തിന്റെ ആഘോഷമല്ല. സമത്വത്തിന്റെ ഓർമ്മയാണ്.
മഹാബലിയുടെ വരവ് എന്നത് ഒരു രാജാവിന്റെ വരവിനേക്കാൾ നല്ലൊരു സമൂഹം സാധ്യമാണെന്ന മനുഷ്യന്റെ പ്രതീക്ഷയുടെ തിരിച്ചുവരവാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഓണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള ചോദ്യം ഇതാണ്:
നമ്മൾ ഒരിക്കൽ സ്വപ്നം കണ്ട ആ സമത്വമുള്ള ലോകം എവിടെയാണ്?
ഓരോ ഓണക്കാലവും ആ ചോദ്യം നമ്മളിലേക്ക് തിരിച്ചയക്കുന്നു.
ഓണം കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിലൂടെ
ഓണം ഒരു ഏകശിലാ സംസ്കാരത്തിന്റെ ആഘോഷമല്ല. കേരളത്തിന്റെ ദീർഘമായ കാർഷികജീവിതം, നാട്ടുവഴക്കങ്ങൾ, ക്ഷേത്ര-ഗ്രാമ സംസ്കാരങ്ങൾ, വിവിധ മത-സാമുദായിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ, വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ, കുടിയേറ്റങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം കടന്നാണ് ഇന്നത്തെ ഓണം രൂപപ്പെട്ടത്.
അതുകൊണ്ടാണ് ഓണം ഒരു മതപരമായ അതിരിനുള്ളിൽ ഒതുങ്ങാതെ മലയാളിയുടെ പൊതുസാംസ്കാരിക ഭൂപടത്തിലെ ആഘോഷമായി മാറിയത്.
ഒരു വീട്ടിൽ ഓണം മറ്റൊരു വീട്ടിലേതുപോലെ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല.
എന്നിട്ടും എല്ലാവരും അതിനെ ഓണം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഇതാണ് അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക ശക്തി.
വ്യത്യാസങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാതെ ഒരുമയുടെ അനുഭവം സൃഷ്ടിക്കുക.
ഇന്ന് ഓണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രൂപം കേരളത്തിലല്ല, ചിലപ്പോൾ കേരളത്തിന് പുറത്താണ് കാണുന്നത്.
ദുബായിലെ ഒരു ഫ്ലാറ്റിൽ, ലണ്ടനിലെ ഒരു മലയാളി കൂട്ടായ്മയിൽ, ന്യൂയോർക്കിലെ ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി ഹാളിൽ, സിഡ്നിയിലെ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ അടുക്കളയിൽ—ഓണം എത്തുമ്പോൾ ഭൂമിശാസ്ത്രം പെട്ടെന്ന് അപ്രസക്തമാകുന്നു.
വീട്ടിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ പായസം പോലും ഒരാളെ ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള സ്വന്തം ബാല്യത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ഇത് nostalgia മാത്രമല്ല.
മനുഷ്യന്റെ ‘belonging’ എന്ന അടിസ്ഥാന മാനസിക ആവശ്യം കൂടിയാണ്.
“ഞാൻ ആരാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് മനുഷ്യൻ നൽകുന്ന ഉത്തരങ്ങളിൽ “ഞാൻ എവിടുത്തുകാരനാണ്?” എന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രവാസജീവിതത്തിൽ ഈ ചോദ്യം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു.
അവിടെ ഓണം ഒരു ഉത്സവമല്ല; സ്വന്തം സാംസ്കാരിക വേരുകളോട് വീണ്ടും ബന്ധപ്പെടാനുള്ള ഒരു ritual ആണ്.
അതുകൊണ്ടാണ് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള മലയാളികൾ ഓണം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ അവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെ ആഘോഷിക്കുന്നതല്ലാത്തത്.
അവർ സ്വന്തം ഓർമ്മകളുടെ കേരളത്തെ ആഘോഷിക്കുകയാണ്.
ഓണസദ്യയെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ അളവുകൊണ്ട് മാത്രം അളക്കാനാകില്ല.
ഒരേ ഇലയിൽ പല രുചികൾ ഒരുമിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ പല അനുഭവങ്ങളും ഒരേ മേശയിൽ ഒന്നിക്കുന്നതാണ് സദ്യ.
അവിയൽ, തോരൻ, ഓലൻ, കാളൻ, പച്ചടി, സാമ്പാർ, പരിപ്പ്, പായസം ,ഓരോ വിഭവത്തിനും അതിന്റേതായ സ്വഭാവമുണ്ട്. പക്ഷേ സദ്യയുടെ സൗന്ദര്യം ഒരു വിഭവത്തിന്റെ മേന്മയിലല്ല; വ്യത്യസ്ത രുചികൾ ഒരുമിച്ച് ഒരു അനുഭവമായി മാറുന്നതിലാണ്.
ഒരുപക്ഷേ അതുതന്നെയാണ് കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക രൂപകവും.
വ്യത്യസ്തതകളുള്ള മനുഷ്യർ.
വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങൾ.
വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയങ്ങൾ.
വ്യത്യസ്ത ജീവിതങ്ങൾ.
എന്നിട്ടും ഒരു മേശയ്ക്കു ചുറ്റും ഒരുമിച്ച് ഇരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു സങ്കൽപ്പം.
ഓണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആധുനികമായ സന്ദേശവും ഇതായിരിക്കാം.
ഓണം മാറുകയാണ്; പക്ഷേ ഓണത്തിന്റെ ആവശ്യം മാറുന്നില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്.
ഇന്ന് ഓണം സോഷ്യൽ മീഡിയയിലുണ്ട്. ഓണക്കോടിയുടെ ചിത്രങ്ങളുണ്ട്. ഡിജിറ്റൽ പൂക്കളങ്ങളുണ്ട്. ഓണാശംസകളുടെ ആയിരക്കണക്കിന് സന്ദേശങ്ങളുണ്ട്.
ഇത് ഓണത്തിന്റെ ക്ഷയമല്ല.
സംസ്കാരം എപ്പോഴും രൂപം മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
പക്ഷേ മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ അത്ര വേഗത്തിൽ മാറുന്നില്ല.
അവന് ഇന്നും സ്നേഹം വേണം.
അംഗീകാരം വേണം.
സ്വന്തം ആളുകളെ വേണം.
ഒരു കൂട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന ബോധം വേണം.
തന്റെ ഭൂതകാലവുമായി ബന്ധപ്പെടാനുള്ള ഒരു പാലം വേണം.
ഓണം ആ പാലമാണ്.
ലോകമലയാളികളുടെ അദൃശ്യ ചരട് ആണ് ഓണം.
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ മലയാളികൾ ജീവിക്കുന്നു. അവരുടെ ജീവിതരീതികൾ മാറി. ഭാഷയുടെ ഉപയോഗം മാറി. ഭക്ഷണരീതികൾ മാറി. കുട്ടികളുടെ ബാല്യം കേരളത്തിന് പുറത്തായി. നമ്മുടെ ബാല്യം പോലെ , മാഞ്ചോട്ടിൽ വീണുപോയ ബാല്യമല്ല ഇന്നത്തെ കുട്ടികളുടേത്.
എങ്കിലും ഓണം വരുമ്പോൾ ഒരു അദൃശ്യ ചരട് അവരെ ബന്ധിക്കുന്നു.
ആ ചരടിന്റെ ഒരു അറ്റത്ത് പഴയ കേരളമുണ്ട്.
മറ്റേ അറ്റത്ത് പുതിയ ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്ന മലയാളിയുണ്ട്.
ഇവയ്ക്കിടയിൽ ഓണം ഒരു പാലമായി നിൽക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ഓണം കേരളത്തിന്റെ മാത്രം ഉത്സവമല്ല.
കേരളത്തെ മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ഉത്സവമാണ്.
മാവേലി വരുമോ എന്നത് ഇന്ന് വലിയ ചോദ്യം അല്ല.
മാവേലി പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന ലോകം, സ്നേഹവും സമത്വവും പങ്കിടലും മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള അടുപ്പവും ,നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുമോ എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ചോദ്യം.
അതിനാൽ ഓണം ഓരോ വർഷവും നമ്മോട് പറയുന്നത് ഒരേയൊരു കാര്യമാണ്:
നമ്മൾ എത്ര ദൂരെയായാലും, നമ്മളെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ചില ഓർമ്മകൾ ഉണ്ടാകും.
അവയിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഒന്നാണ് ഓണം.
ഒരു പൂക്കളത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പൂക്കളത്തിലേക്ക്.
ഒരു വീട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്ക്.
ഒരു തലമുറയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു തലമുറയിലേക്ക്.
കേരളത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിലേക്ക്.
ഓണം -ഒരു ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഓർമ്മയല്ല; മലയാളിയുടെ കൂട്ടായ മനസ്സിന്റെ തുടർച്ചയാണ് എന്ന് ഇതിനാലാണ് പറയുന്നത്
