മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ചില പേരുകൾ കാലത്തെ മറികടന്ന് ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. അതിൽ ഏറ്റവും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സാന്നിധ്യമാണ് പി. പത്മരാജൻ.
കഥാകൃത്തായും തിരക്കഥാകൃത്തായും സംവിധായകനായും അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയ്ക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ ഇന്നും അത്ഭുതത്തോടെയാണ് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.
മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളും പ്രണയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളും ജീവിതത്തിന്റെ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും അത്രയും സ്വാഭാവികമായി സിനിമയിൽ അവതരിപ്പിച്ച മറ്റൊരു പ്രതിഭ അപൂർവമാണ്.
1945 മെയ് 23-ന് ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ച പത്മരാജൻ ആദ്യം സാഹിത്യലോകത്താണ് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. ചെറുപ്പം മുതൽ എഴുത്തിനോടുള്ള അടുപ്പം അദ്ദേഹത്തെ കഥകളുടെയും നോവലുകളുടെയും ലോകത്തേക്ക് നയിച്ചു.
“നക്ഷത്രങ്ങളേ കാവൽ”, “ഇതാ ഇവിടെ വരെ”, “പ്രതിമയും രാജകുമാരിയും” പോലുള്ള കൃതികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യ പ്രതിഭയെ തെളിയിച്ചു.
പിന്നീട് ഈ എഴുത്തുകാരൻ സിനിമയിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ മലയാള സിനിമയുടെ ഭാഷ തന്നെ മാറി.
1979-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ “പെരുവഴിയമ്പലം” എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് പത്മരാജൻ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടിയ ഈ ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത സിനിമാഭാഷയുടെ തുടക്കമായിരുന്നു.
തുടർന്ന് തൂവാനത്തുമ്പികൾ, നമുക്ക് പാർക്കാൻ മുന്തിരിത്തോപ്പുകൾ, മൂന്നാം പക്കം, ദേശാടനക്കിളി കരയാറില്ല, അപരൻ, ഇന്നലെ, സീസൺ തുടങ്ങിയ സിനിമകൾ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് പുതിയ ദൃശ്യാനുഭവങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സംവിധാനചിത്രമായ ഞാൻ ഗന്ധർവൻ മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും കവിതാസ്മൃതിയുള്ള ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
സംവിധായകനായി മാത്രമല്ല, അതുല്യനായ തിരക്കഥാകൃത്തായും പത്മരാജൻ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. പ്രയാണം എന്ന സിനിമയിലൂടെ തുടങ്ങിയ തിരക്കഥാ രചന മലയാള സിനിമയ്ക്ക് 36 വ്യത്യസ്ത തിരക്കഥകൾ സമ്മാനിച്ചു. രതിനിർവേദം, തകര, ഇടവേള, അരപ്പട്ട കെട്ടിയ ഗ്രാമത്തിൽ, കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളുടെ തിരക്കഥകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിന്റെ ആഴവും ജീവിതബോധവും തെളിയിക്കുന്നവയായിരുന്നു.
സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ വികാരങ്ങളെയും ബന്ധങ്ങളെയും അതീവ യാഥാർത്ഥ്യത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രത്യേക കഴിവുണ്ടായിരുന്നു.
പത്മരാജന്റെ സിനിമകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായ നല്ലവരോ ചീത്തവരോ ആയിരുന്നില്ല. മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ആഗ്രഹങ്ങളും കുറ്റബോധവും ഏകാന്തതയും പ്രണയവും അദ്ദേഹം അതീവ സൂക്ഷ്മതയോടെ ചിത്രീകരിച്ചു.
സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയ ശക്തിയും സ്വാതന്ത്ര്യവും ആ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ഏറെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിൽ മഴയ്ക്കും രാത്രികൾക്കും നിശബ്ദതയ്ക്കും പോലും ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഭാവമുണ്ടായിരുന്നു.
മലയാള സിനിമയിലെ പ്രമുഖ അഭിനേതാക്കളായ മോഹൻലാൽ, മമ്മൂട്ടി, ശാരി, അശോകൻ, ജയറാം തുടങ്ങിയവരുടെ അഭിനയജീവിതത്തിലും പത്മരാജൻ സിനിമകൾ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി.
പുതിയ മുഖങ്ങളെയും വ്യത്യസ്ത അഭിനയശൈലികളെയും അദ്ദേഹം സിനിമയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
കുടുംബജീവിതത്തിലും പത്മരാജൻ ലളിതനും സൗമ്യനുമായ വ്യക്തിയായിരുന്നു. ഭാര്യ രാധാലക്ഷ്മിയും മക്കളായ അനന്തപത്മനാഭനും മാധവിപത്മയും അടങ്ങിയ കുടുംബം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ വലിയ ശക്തിയായിരുന്നു. സാഹിത്യത്തിന്റെയും സിനിമയുടെയും തിരക്കുകൾക്കിടയിലും കുടുംബബന്ധങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്നു.
സാഹിത്യത്തിലും സിനിമയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവുകൾക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും ലഭിച്ചു.
പെരുവഴിയമ്പലം ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം നേടി. കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങളും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകളും ഉൾപ്പെടെ നിരവധി അംഗീകാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. മികച്ച കഥാകൃത്തായും സംവിധായകനായും തിരക്കഥാകൃത്തായും അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയിൽ സ്വന്തം സ്ഥാനമുറപ്പിച്ചു.
1991 ജനുവരി 24-ന് വെറും 45-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അപ്രതീക്ഷിതമായി വിടവാങ്ങി. എന്നാൽ കാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും പത്മരാജന്റെ സിനിമകൾ ഇന്നും പുതുമ നഷ്ടപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.
കാരണം, അദ്ദേഹം സിനിമകൾ നിർമ്മിച്ചില്ല — മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ കവിതകളെയാണ് തിരശ്ശീലയിൽ പകർത്തിയത്.
മലയാള സിനിമയ്ക്ക് കലാപരമായ ഒരു ആത്മാവും സാഹിത്യത്തിന്റെ മൃദുത്വവും സമ്മാനിച്ച അപൂർവ പ്രതിഭയായിരുന്നു പത്മരാജൻ.
കാലം എത്ര മുന്നോട്ടുപോയാലും മഴ നനഞ്ഞ ഒരു രാത്രിയിൽ, ഒരു പഴയ പാട്ടിന്റെ നിശ്ശബ്ദതയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു അപൂർവ പ്രണയത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ പത്മരാജൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവിക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ വെറും കാഴ്ചകളല്ല; മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ ഇന്നും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരിക്കലും മാഞ്ഞുപോകാത്ത അനുഭൂതികളാണ്.
പ്രിയ പ്രതിഭയ്ക്ക് ഏറെ ബഹുമാനാദരങ്ങളോടെ ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്,
