ലോകം വലിയ തോതിലുള്ള സംഘർഷങ്ങളിലൂടെയും യുദ്ധങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോകുമ്പോഴും, ഭാരതം കൈക്കൊള്ളുന്ന നയതന്ത്രവും വിദേശനയവും അതീവ പ്രായോഗികവും വ്യതിരിക്തവുമാണെന്ന് സമകാലിക സംഭവവികാസങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അമേരിക്കയ്ക്കും ഇറാനും ഇടയിൽ ഇടനിലക്കാരായി മാറാൻ പാകിസ്ഥാനെപ്പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നെല്ലാം തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ നയതന്ത്ര വിവേകമാണ് ഇന്ത്യ കാഴ്ചവയ്ക്കുന്നത്.
ലോക രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പോയി മധ്യസ്ഥത വഹിച്ച് ‘ലോക പോലീസ്’ ചമയാനോ ആഗോള തലത്തിൽ അനാവശ്യ മേധാവിത്വം പ്രകടിപ്പിക്കാനോ ഇന്ത്യ ഇന്ന് ശ്രമിക്കുന്നില്ല. പകരം, രാജ്യത്തിന്റെ ബിസിനസ്സ്, വ്യാപാര മേഖലകളുടെ വികസനത്തിലാണ് ഇന്ത്യ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ സംഘർഷങ്ങൾ രൂക്ഷമായി തുടരുമ്പോഴും, ഇന്ത്യയുടെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കർ യുഎഇയിലെ ഡെപ്യൂട്ടി പ്രൈം മിനിസ്റ്ററുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും വ്യാപാര വികസനത്തിനായി ശക്തമായ ചർച്ചകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തത് ഈ പ്രായോഗിക സമീപനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.
രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും ജിഡിപിക്കും നിക്ഷേപങ്ങൾക്കും അനുകൂലമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാണ് ഇന്ത്യ പ്രഥമ പരിഗണന നൽകുന്നത്. യുദ്ധങ്ങളിലും മറ്റ് തർക്കങ്ങളിലും നിരന്തരം ഇടപെട്ട് നടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളേക്കാൾ, സമാധാനപൂർവ്വം പ്രശ്നങ്ങളെ സമീപിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലാണ് ആഗോള നിക്ഷേപകർക്ക് താല്പര്യമെന്ന് ഇന്ത്യയ്ക്ക് വ്യക്തമായി അറിയാം. അമേരിക്കയുമായും ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെയായിരിക്കണമെന്നതിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കൃത്യമായ ധാരണയുണ്ട്. മറ്റുള്ളവർക്ക് തോന്നുമ്പോഴെല്ലാം ഇടപെടാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു ദുർബലമായ വിദേശനയമല്ല ഇന്ത്യയുടേത്. കശ്മീർ വിഷയത്തിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാമെന്ന് മുൻ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പലതവണ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും ഇന്ത്യ അത് കർശനമായി നിരസിച്ചത് ഈ ഉറച്ച നിലപാടിന്റെ തെളിവാണ്.
അമേരിക്കയ്ക്കും ഇറാനും ഇടയിൽ പാകിസ്ഥാൻ നടത്തുന്നതുപോലുള്ള മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾ ഇന്ത്യയും നടത്തണമെന്ന് ചിന്തിക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ, അത്തരം വാദങ്ങൾ ഇന്ന് പൂർണ്ണമായും അപ്രസക്തമാണ്. യുദ്ധങ്ങൾക്ക് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലാണ് ഇന്ത്യ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അമേരിക്കയുടെ മുന്നിൽ പോയി മീഡിയേഷൻ നടത്തുന്ന ഇത്തരം അവസരങ്ങളുടെ യാതൊരു ആവശ്യവും ഇന്ത്യയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ വിദേശനയത്തിനില്ല.
ഇതിനെല്ലാം പുറമെ, നിലവിലെ ആഗോള യുദ്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭാവിക്കുവേണ്ടിയുള്ള നിരവധി പാഠങ്ങളും ഇന്ത്യ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുണ്ട്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കുമായി (Strait of Hormuz) ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഏതാണ്ട് 50 ശതമാനത്തോളം ആശ്രിതത്വമുണ്ട്. ഈ യുദ്ധസാഹചര്യങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയിലെ ഊർജ്ജ ഉപഭോഗം എങ്ങനെ സുരക്ഷിതമാക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് രാജ്യം കൃത്യമായ പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തുവരികയാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ, ലോകരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ വെറുമൊരു മധ്യസ്ഥനാകാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിന് പകരം, സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയ്ക്കും സമാധാനത്തിനും മുൻഗണന നൽകുന്ന മികച്ച നയതന്ത്രമാണ് ഭാരതം ഇന്ന് പിന്തുടരുന്നത്.
