ഒരു നുണ മാത്രമല്ല, നുണകൊണ്ട് നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ലോകമാണ് ഗ്യാസ്ലൈറ്റിംഗ്
[“ഗ്യാസ്ലൈറ്റിംഗ് — മറ്റൊരാളുടെ ഉള്ളിലെ യാഥാർഥ്യബോധത്തെ തന്നെ തകർക്കുന്ന മാനസിക ചതി.”]
ആദ്യം ഒരു നുണ. പിന്നെ, ആ നുണ മറയ്ക്കാൻ ഒരു നുണ കൂടി. ആ മറവിനെ നിഷേധിക്കാൻ വേറൊന്ന്. അങ്ങനെ, ഒന്നിനൊന്ന് കോർത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ചങ്ങലയായി, ചുറ്റും വലയം ഇടുന്ന കെട്ടുകഥകൾ. സത്യം ഒടുവിൽ പുറത്തുവരുമ്പോൾ, ആ നിമിഷം ഒരു ആശ്വാസം ആകേണ്ടതായിരുന്നു. പക്ഷേ അങ്ങനെ ഉണ്ടാകാറില്ല. കഥ പെട്ടെന്ന് മറ്റൊന്നാകും. ഇനി അദ്ദേഹം ഇരയാണ്. നിങ്ങൾ “അസ്ഥിരമായ മനസ്സുള്ളവർ” ആകും. ആദ്യം സംഭവിച്ചതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച ഇല്ലാതാകും. അതിനു പകരം നിങ്ങളുടെ പ്രതികരണം, നിങ്ങളുടെ ഓർമ്മ, നിങ്ങളുടെ വികാരം — ഇവ ഓരോന്നും ആക്രമണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാകും.
ഇതിനൊരു പേരുണ്ട്. ഗ്യാസ്ലൈറ്റിംഗ്.
1944-ൽ ഇറങ്ങിയ Gaslight എന്ന ഹോളിവുഡ് ചിത്രത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ വാക്ക് ജനിക്കുന്നത്. ആ ചിത്രത്തിൽ ഒരു ഭർത്താവ്, ഭാര്യയെ ഭ്രാന്തിയാണെന്ന് വിശ്വസിപ്പിക്കാൻ ബോധപൂർവം ഗൂഢാലോചന ചെയ്യുന്നു. വീടിന്റെ ഗ്യാസ് വിളക്കുകൾ മങ്ങുമ്പോൾ, “ഒന്നും മങ്ങിയിട്ടില്ല, നിനക്ക് തോന്നുന്നതാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ സ്ത്രീയുടെ ധാരണകൾ ഓരോന്നായി ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഇന്ന്, ആ സ്ക്രീനിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങേണ്ട ആ ക്രൂരത ആയിരക്കണക്കിന് ബന്ധങ്ങൾക്കകത്ത്, ഒച്ചയില്ലാതെ, ദിവസവും നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഗ്യാസ്ലൈറ്റിംഗ് ആഘാതം ഏൽപ്പിക്കുന്നത് ആദ്യത്തെ നുണകൊണ്ടല്ല. ഓരോ ദിവസവും ആ നുണ പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന, ഒച്ചയടക്കിയ ഭാഷകൊണ്ടാണ്. “നീ അതൊക്കെ ഓർക്കുന്നത് തെറ്റാണ്.” “ഞാൻ അങ്ങനെ ഒരിക്കലും പറഞ്ഞിട്ടില്ല.” “ഇത്ര ചെറിയ കാര്യത്തിന് ഇത്ര വലിയ പ്രശ്നമോ?” “നിന്റെ ഈ അമിത സെൻസിറ്റിവിറ്റി ആണ് നമ്മളുടെ ഇടയിലെ ശരിക്കുള്ള പ്രശ്നം.” ഓരോ വാക്കും ഒരു ചെറിയ കല്ല്. ഒന്നൊന്നായി അടരുകൾ ആകുമ്പോൾ, ഒടുവിൽ ഒരു മതിൽ — ഉള്ളിലേക്ക് ഒളിഞ്ഞ് നോക്കാൻ പോലും കഴിയാത്ത ഒരു മതിൽ.
ഗ്യാസ്ലൈറ്റിംഗ് ഏൽക്കുന്ന ഒരാൾ ആദ്യം ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നത് മറ്റേ ആളോടല്ല. സ്വയം ചോദ്യം ചോദിക്കുകയാണ്. ഞാൻ ശരിക്കും കേട്ടതാണോ? ഞാൻ ഓർക്കുന്നത് ശരിയാണോ? ഒരുപക്ഷേ ഞാൻ അത് തെറ്റിദ്ധരിച്ചതാണോ? ഓർമ്മകൾ ഒന്നൊന്നായി സംശയത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ദ്രവിക്കാൻ തുടങ്ങും. ഒരിക്കൽ ഉറപ്പോടെ അറിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ പോലും “ഒരുപക്ഷേ” ആകും. ഉള്ളിൽ ഒരു തകർച്ച ഉണ്ടാകുന്നത് നമ്മൾ അറിയുന്നു. പക്ഷേ ആ അതേ നിമിഷം ആരോ ചൂണ്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു — ആ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണം നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് എന്ന്.
ഏറ്റവും ക്രൂരമായ ഭാഗം ഇതാണ്: ഈ ആഘാതം ഒരു ക്ഷണനേരംകൊണ്ടുണ്ടാകുന്നതല്ല. ഇത് ദിവസങ്ങളിലൂടെ, ആഴ്ചകളിലൂടെ, ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങളിലൂടെ ഇടിഞ്ഞ് ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ഒഴിഞ്ഞ ഇടമാണ്. ഒരാൾ ആ ബന്ധത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പം അനുഭവിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അത് ആ ആൾ ദുർബ്ബലനാണ് എന്ന തെളിവല്ല. മറിച്ച്, ചുറ്റുമുള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ ബോധപൂർവം ഒരു വ്യാജ യാഥാർഥ്യം പണിതുകൊണ്ടിരുന്നു എന്നതിന്റെ അടയാളമാണ്.
ആ ഓർമ്മകളിൽ, ആ ഉള്ളൊച്ചകളിൽ, ആ “എന്തോ ശരിയല്ല” എന്ന തോന്നലിൽ — ഒരു സത്യമുണ്ടായിരുന്നു. ആ ആൾ അത് ഒറ്റയ്ക്ക് കണ്ടു, ഒറ്റയ്ക്ക് പേറി. ആ അന്വേഷണം, ആ ഉൾ വിളി — അത് ദൗർബ്ബല്യമല്ല. ഇരുട്ടിൽ ഒരു ദ്വാരം തേടിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു ജീവന്റെ ഉയിർപ്പ് ആണ്.
ഗ്യാസ്ലൈറ്റിംഗിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു വരാൻ ഒരു വലിയ ഇടിത്തി ആവശ്യമില്ല. ആ ഒരു ചെറിയ ഉള്ളൊച്ചയിൽ — “ഇത് ശരിയല്ല” എന്ന് ഉള്ളിൽ ഇപ്പോഴും മന്ത്രിക്കുന്ന ആ ഭാഗത്ത് — വീണ്ടും വിശ്വാസം അർപ്പിക്കുകയാണ് ആദ്യ പടി. മറ്റൊരാൾ നിങ്ങളുടെ ഓർമ്മകളെ തെറ്റ് വരുത്തിയിരിക്കാം, വികാരങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കാം, ധാരണകളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരിക്കാം. പക്ഷേ ഉള്ളിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു വന്ന ആ ചോദ്യം — “ഇത് ഇങ്ങനെ ആയിരിക്കരുതല്ലോ” — ആ ചോദ്യത്തെ ആരും ഒരിക്കലും ഇല്ലാതാക്കിയില്ല.
ആ ചോദ്യത്തിൽ നിന്നാണ് വെളിച്ചം തുടങ്ങുന്നത്.
True 🥳
👍
👏👍
S